ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΟΥ ΑΣΩΤΟΥ (ΛΟΥΚΑ ΙΕ΄ 11-32) Αρχιμ. Ιωήλ Κωνστάνταρος

ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΟΥ ΑΣΩΤΟΥ

(ΛΟΥΚΑ ΙΕ΄ 11-32)

 Αρχιμ. Ιωήλ Κωνστάνταρος

Ιεροκήρυξ της Ι. Μητρ. Δρυϊνουπόλεως, Πωγωνιανής και Κονίτσης

email: p.ioil@freemail.gr

   Μόνο εάν διαθέτει κανείς πέτρινη καρδιά δεν συγκινείται από την ευαγγελική περικοπή του Ασώτου υιού. Ο Ευαγγελιστής Λουκάς, με την απαράμιλλη θεόπνευστη γραφίδα του, μέσα στο ιερό κείμενο συμπυκνώνει και περιγράφει όλο το Ευαγγελικό μήνυμα…

http://www.egolpion.com/aswtou_iwhl.el.aspx

ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΘΕΟΛΟΓΟΥ ΠΕΡΙ ΑΡΕΤΗΣ [Θ']

ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΘΕΟΛΟΓΟΥ ΠΕΡΙ ΑΡΕΤΗΣ    [Θ'] 

[...] Σέ ἄλλο μέ σπρώχνει πού ἀγαπῶ ἡ σάρκα, σέ ἄλλο ἡ ἐντολή

 σέ ἄλλο ὁ Θεός, ὁ φθόνος σέ ἄλλο, σέ τοῦτο ὁ χρόνος σ’ ἐκεῖνο ἡ ἱκανότητα˙

πράττω αὐτό πού μισῶ καί χαίρομαι μέ τίς παρανομίες μου.

Καί γελῶ μέ τό φοβερό θάνατο πού κλείνεται μέσα στά σπλάχνα μου,

 καγχάζοντας, κακοχαρά, γιατί κι ὁ ὄλεθρος εἶναι τερπνός.

 Τώρα σέρνεται χαμηλά, τώρα μετεωρίζεται˙ τήν ὕβρη περιφρονεῖ

 σήμερα, καί ὑβριστής γίνεται αὔριο, διαφορετικός σέ διαφορετικούς

 καιρούς σάν κανένα χταπόδι πού παίρνει τό χρῶμα τῆς πέτρας

χύνοντας θερμά δάκρυα, ἀλλά μαζί τους δέ χύθηκε ἡ ἁμαρτία˙

ἄλλα ἄφησα νά χυθοῦν κι ἄλλα ἀμέσως συναθροίζω μέσα μου

 γιά νέες ἁμαρτίες κι ἔχω ἀπορρίψει τά φάρμακα τῆς θεραπείας. [...]

ΟΛΟΚΛΗΡΟ ΕΔΩ: http://www.egolpion.com/grhgorios_8eologos_areti.el.aspx

12 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ: ΜΝΗΜΗ ΑΓΙΟΥ ΣΥΜΕΩΝ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΘΕΟΛΟΓΟΥ (Επιλεγμένα κείμενα)

12 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ: ΜΝΗΜΗ ΑΓΙΟΥ ΣΥΜΕΩΝ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΘΕΟΛΟΓΟΥ

ΛΟΓΟΣ 80^ος

http://www.egolpion.com/sumewn_logos_80.el.aspx

ΛΟΓΟΣ 49^ος

http://www.egolpion.com/agiou_sumewn_49.el.aspx

Η ΕΝΔΕΙΑ ΕΙΝΑΙ ΕΥΕΡΓΕΣΙΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ

http://www.egolpion.com/endeia_sumewn.el.aspx

ΛΟΓΟΣ 52^ος

http://www.egolpion.com/sumewn_penthkostos.el.aspx

ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΤΡΟΠΩΝ ΠΡΟΣΕΥΧΗΣ

http://www.egolpion.com/peri_triwn_tropwn_prosefxhs.el.aspx

ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΕΩΣ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ

http://www.egolpion.com/sumewn_anastasis.el.aspx

 

 

 

 

Ο αβάπτιστος “ούτε να καθαρθεί γνήσια μπορεί, ούτε προς το θείο φως να υψωθεί”

Ποια είναι η ανάβαση και η θέωση; Για το νου, η τελειότατη γνώση των όντων και Εκείνου που είναι πάνω από τα όντα, όσο αυτό είναι εφικτό στην ανθρώπινη φύση. Για τη βούληση, η ολοκληρωτική και συνεχής τάση και κίνηση προς το Πρώτο Καλό. Για το θυμικό, η πολύ δραστήρια και πο­λύ πρακτική κίνηση προς το ποθητό, η ακούραστη και ανυποχώρητη, που δεν την ανακόπτει καμιά δυσκολία που παρουσιάζεται, αλλά προχωρεί πα­ράφορα και χωρίς επιστροφή.Τόσο πιο σφοδρή πρέπει να είναι η προς τα καλά κίνηση της ψυχής, από την κίνηση προς τα κακά, όσο ανώτερα είναι τα νοητά κάλλη από τα αισθητά. Και τόσο μόνο να ενδιαφέρεται για τη σάρκα, όσο φτάνει για τη συντήρησή της και τον πορισμό των αναγκαίων για την ύπαρξη, ώστε να μην καταστραφεί βίαια το ζωντανό σώμα. Αυτά να τα αποφασίσει κανείς είναι ευκολότατο· να τα πράξει όμως, πολύ πιο κοπιαστικό. Γιατί δεν ξεριζώνονται χωρίς κόπο οι δυσκολοκίνητες εκείνες έ­ξεις της ψυχής, ούτε βέβαια η απόκτηση της γνώσεως γίνεται χωρίς ιδρώ­τα. Αλλά και το να ατενίζει κανείς και να τείνει διαρκώς προς την μακάρια θεία φύση, κατορθώνεται με πολλούς κόπους και σε πολύ χρόνο, μέχρις ό­του να συνηθίσει η βούληση να ακολουθεί αυτή την τάση. Και χρειάζεται πολλή αντίσταση του νου στην αίσθηση που τον τραβά προς τα κάτω, και αυτή είναι η πάλη και η μάχη προς το σώμα, η οποία δεν έχει διάλειμμα ως το θάνατο, και αν ακόμη φαίνεται ότι λιγόστεψε από το μαρασμό του θυμού και της επιθυμίας και την υποδούλωση της αισθήσεως στην υπέρτερη γνώση του νου.

Πρέπει όμως να σημειωθεί τούτο˙ ότι η ψυχή που δεν φωτίστηκε με το βάπτισμα, επειδή δεν είναι φυσικό να βοηθείται από το Θεό, ούτε να καθαρθεί γνήσια μπορεί, ούτε προς το θείο φως να υψωθεί, όπως είπαμε. Γιατί όσα ειπώθηκαν, πρέπει να θεωρούμε ότι ειπώθηκαν για τους πιστούς. Αλλά για μεγαλύτερη διασάφησή τους, πρέπει να πούμε λίγα για τη διαφορά της γνώσεως.

[...]

Υπερφυσική όμως είναι η γνώση που έρχεται στο νου πέρα από τη φυσική του μέθοδο και δύναμη, όταν δηλαδή τα νοούμενα υπερβαίνουν τις δυνατό­τητες του νου που είναι ενωμένος με σώμα, ώστε να είναι γνώση που αρμό­ζει σε νου χωρίς σώμα. Αυτή η γνώση δίνεται μόνο από το Θεό, όταν βρει το νου να είναι πολύ καθαρμένος από κάθε υλική προσκόλληση και να κα­τέχεται από θείο έρωτα.

Δεν διαιρείται κατ’ αυτόν τον τρόπο μόνον η γνώση, αλλά και η αρετή. Άλλη είναι η αρετή που δεν υπερβαίνει τη φύση, η οποία και λέγεται φυσι­κή, και άλλη η αρετή η οποία πραγματοποιείται από το Πρώτο Καλό και η οποία είναι πάνω από τη φυσική δύναμη και κατάσταση, και την οποία εί­ναι πρέπον να ονομάσομε υπερφυσική. Και τη φυσική γνώση και αρετή μπορεί να την έχει και αφώτιστος (αβάπτιστος) άνθρωπος, ενώ την υπερφυ­σική, διόλου. Γιατί, πως να την έχει, αφού είναι αμέτοχος του αιτίου που την πραγματοποιεί;

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ:

Φ Ι Λ Ο Κ Α Λ Ι Α  Τ Ω Ν  Ι Ε Ρ Ω Ν  Ν Η Π Τ Ι Κ Ω Ν 

ΘΕΩΡΗΤΙΚΟΝ: ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΟΥ ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΕΔΕΣΣΗΣ

ΟΛΟΚΛΗΡΟ ΕΔΩ:http://www.egolpion.com/8ewritikom.el.aspx

Δάκρυα.

Το κατά Θεόν πένθος είναι η σκυθρωπότητα της ψυχής, η διάθεσις της πονεμένης καρδιάς, η οποία δεν παύει να ζητή με πάθος εκείνο για το οποίο είναι διψασμένη. Και όσο δεν το κατορθώνει, τόσο περισσότερο κοπιάζει και το κυνηγά και τρέχει πίσω του με οδυνηρό κλάμα.

2. Ας το χαρακτηρίσωμε και έτσι: Πένθος είναι ένα χρυσό καρφί της ψυχής. Το καρφί αυτό απογυμνώθηκε από κάθε γήϊνη προσήλωσι και σχέσι, και καρφώθηκε από την ευλογημένη λύπη (στην πόρτα) της καρδιάς για να την φρουρή.

3. Κατάνυξις είναι ένας συνεχής βασανισμός της συνειδήσεως, ο οποίος με την νοερά εξομολόγησι κατορθώνει να δροσίζη την φλογισμένη καρδιά.

4. Εξομολόγησις σημαίνει το να λησμονούμε την ίδια την φύσι μας. Κάποιος εξ αιτίας της «ελησμονούσε ακόμη να φάγη τον άρτο του» (Ψαλμ. ρα΄ 5).

5. Μετάνοια είναι το να στερηθής κάθε σωματική παρηγορία, χωρίς καθόλου να λυπηθής.

6. Χαρακτηριστικό εκείνων πού προώδευσαν κάπως στο μακάριο πένθος είναι η εγκράτεια και η σιωπή των χειλέων. Εκείνων πού προώδευσαν περισσότερο, η αοργησία και η αμνησικακία. Και αυτών πού έφθασαν στην τελειότητα, η ταπεινοφροσύνη, η δίψα της ατιμίας, η εκούσια πείνα των ακουσίων θλίψεων, το ότι δεν κατακρίνουν τους αμαρτάνοντας, και το ότι αισθάνονται υπερβολική συμπάθεια προς αυτούς. Ευπρόσδεκτοι ενώπιον του Θεού οι πρώτοι. Αξιέπαινοι οι δεύτεροι. Μακάριοι όμως οι τελευταίοι πού πεινούν για θλίψι και διψούν για ατιμία. Διότι αυτοί θα χορτάσουν από τροφή πού δεν χορταίνεται.

7. Όταν κατακτήσης το πένθος, κράτα το με όλη τη δύναμί σου. Διότι προτού αποκτηθή μόνιμα και οριστικά, χάνεται εύκολα από τους θορύβους και τις μέριμνες του σώματος και την καλοπέρασι, και μάλιστα από την πολυλογία και την αστειολογία, και διαλύεται όπως το κερί από την φωτιά.

8. Ανώτερη από το βάπτισμα αποδεικνύεται η μετά το βάπτισμα πηγή των δακρύων (της μετανοίας), αν και είναι κάπως τολμηρό αυτό που λέγω. Διότι εκείνο μας καθαρίζει από τα προηγούμενά μας κακά, ενώ τούτο, το βάπτισμα των δακρύων, από τα μετέπειτα. Και το πρώτο, εφ΄όσον το ελάβαμε όλοι στην νηπιακή ηλικία, το εμολύναμε. Ενώ με το δεύτερο καθαρίζομε πάλι και το πρώτο. Και εάν η φιλανθρωπία του Θεού δεν το είχε χαρίσει αυτό στους ανθρώπους, οι σωζόμενοι θα ήταν πράγματι σπάνιοι και δυσεύρετοι.

Αγαπώ το Ευαγγέλιό σου, Δέσποτα, διότι όταν πεινώ, με τρέφει…

Άγιος Εφραίμ ο Σύρος (περ. 306 -378 ή 379)

 Αγαπώ το Ευαγγέλιό σου, Δέσποτα, διότι όταν πεινώ, με τρέφει. Ποθώ το λόγο σου, διότι στη δίψα γίνεται για μένα πηγή. Όσους θέ­λω, προσκαλώ στα φαγητά που παραθέτεις, και αφήνω περισσότερα από όσα βρήκα. Τρώω μαζί με πολλούς άλλους, και όμως βρίσκομαι μόνος. Πίνω μαζί με πλήθος άλλους, και όμως προσφέρεις μόνο σ’ εμέ­να να πιώ από τη χάρη σου. Τι άλλο να σου προσφέρω λοιπόν σαν αντα­πόδοση, παρά τον εαυτό μου σύμφωνο σ’ αυτά; Θέλω, αλλά δεν μπορώ˙ διότι ο πατέρας μου Αδάμ ζητά πίσω το χρέος της φύσης. Αγωνίζομαι, αλλά συναντώ εμπόδια, διότι δε βρίσκω λύση στην επιδίωξη μου.

Στους άλλους δίνω λύση για τις δυσκολίες της φύσης, αλλά στον εαυτό μου με τα πάθη εμποδίζω την προαίρεση. Ξέρω τι σφάλματα κάνω, και γνωρί­ζω στα σφάλματα των άλλων να κατηγορώ τον εαυτό μου. Και λοιπόν; Να σωπάσω, για να μην κατηγορηθώ; Και τότε, πως θα δείξω τον πόθο μου για σένα; Λέω, και δε σταματώ να λέω· διότι θέλω να κατηγο­ρείται ο εαυτός μου· μόνο για τη δόξα σου ας γίνω υπηρέτης. Θέλω να πεθάνω, για να δοξασθείς εσύ. Ξέρω ότι διόλου δε θα κριθώ, αν αποφύγω τους ελέγχους γι’ αυτούς που αμαρτάνουν όμως δε σταματώ να το κάνω, για να δείξω ότι εσύ είσαι αναμάρτητος.

Ας γνωρίσουν οι ειδωλολάτρες τη δύναμη του έρωτα˙ ας γνωρίσουν οι Ιουδαίοι τον πόθο της αγάπης˙ ότι χωρίς φωτιά και ξίφος και τα άλλα όπλα, προτιμώ το θάνατο για χάρη σου. Ίσως να πιστεύσουν από αυτή την υπόθεση ότι αντέχω για σένα και τον αισθητό θάνατο. Ίσως να το λέω, αλλά δεν το κάνω˙ διότι φοβούμαι μήπως, αν απουσιάσεις εσύ, νι­κηθώ από τη φύση. Πείσε με ότι θα με βοηθήσεις, όταν πονώ, και θα πείσω τους ειδωλολάτρες ότι αντέχω την τιμωρία. Βεβαίωσε με ότι θα με ελεήσεις, όταν υποφέρω, και θα γράψω το όνομα μου για την άθληση. Έρχομαι στον αγώνα ενάντια στους δήμιους των ειδωλολατρών.

Διότι η σάλπιγγα των ειδωλολατρών προσκαλεί πια τους εθελοντές˙ σαλπίζει την επίθεση από την Ελλάδα εναντίον των Περσών²· απειλεί εναντίον μας την τιμωρία από τη δύση. Φοβούμαι, διότι μισείς αυτούς που αμαρτάνουν, αλλά χαίρομαι, διότι πέθανες για χάρη τους. Με κυριεύει φόβος, διότι αποστρέφεσαι τους εμπαθείς και σαρκικούς, αλλά έχω παρηγοριά, διότι γνώρισες την αδυναμία της ανθρώπινης φύσης. Ξέρεις ως Δημι­ουργός το δημιούργημα που έκανες. Ξέρεις ως Κριτής το δημιούργημα που καταδίκασες. Ξέρεις ως Θεός που έγινες άνθρωπος το δημιούργημα που είχες στο νου σου. Εσύ μου έδωσες τη φύση αμόλυντη, αλλά ο πα­τέρας μου Αδάμ την έκανε αδύναμη με τον πολύ μολυσμό. Έπλεξε με το μολυσμό την τέρψη της ματαιότητας, και τώρα εγώ άθελά μου τι­μωρούμαι. Ανέμειξε στη φύση τη φθορά, και να εγώ διασχίζοντας τις θάλασσες γνωρίζω τον κίνδυνο στην κακοκαιρία!

…δώρησαί μοι του οράν τα εμά πταίσματα, και μη κατακρίνειν τον αδελφόν μου˙

Ικεσία στην Παναγία Πορταΐτισσα

 Ανάμεσα σʹ όλες τις προσευχές και τους ύμνους της Μεγάλης Σαρακοστής μια σύντομη προσευχή μπορεί να oνομαστεί η προσευχή της Μεγάλης Σαρακοστής. Η Παράδοση την αποδίδει σ’ έναν από τους μεγάλους δασκάλους της πνευματικής ζωής, τον γιο Εφραίμ το Σύρο. Να τα κείμενο της προσευχής:

Κύριε και Δέσποτα της ζωής μου, πνεύμα αργίας, περιεργίας, φιλαρχίας, και αργολογίας μη μοι δως.

Πνεύμα δε σωφροσύνης, ταπεινοφροσύνης, υπομονής, και αγάπης χάρισε μοι τω σω δούλω.

Ναι Κύριε Βασιλεύ, δώρησαί μοι του οράν τα εμά πταίσματα, και μη κατακρίνειν τον αδελφόν μου˙ ότι ευλογητός ει εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Τούτη η προσευχή λέγεται δύο φορές στο τέλος κάθε ακολουθίας της Μεγάλης Σαρακοστής από τη Δευτέρα ως την Παρασκευή (δεν τη λέμε το Σάββατο και την Κυριακή, όπως θα δούμε και πιο κάτω, γιατί οι ακολουθίες αυτές τις δύο μέρες δεν έχουν το τυπικό της Σαρακοστής). Την πρώτη φορά λέγοντας την προσευχή κάνουμε μια μετάνοια σε κάθε αίτηση. Έπειτα κάνουμε δώδεκα μετάνοιες λέγοντας: «ελέησαν με τον αμαρτωλόν». Ολόκληρη η προσευχή επαναλαμβάνεται με μια τελική μετάνοια στο τέλος της προσευχής.

Ο όσιος πατέρας μας Εφραίμ ο Σύρος

Γιατί αυτή η σύντομη και απλή προσευχή κατέχει μια τόσο σημαντική θέση στην όλη λατρεία της Μεγάλης Σαρακοστής; Διότι απαριθμεί, μʹ ένα μοναδικό τρόπο, όλα τα αρνητικά και τα θετικά στοιχεία της μετάνοιας και αποτελεί, θα λέγαμε, ένα «κανόνα ελέγχου» του προσωπικού μας αγώνα στην περίοδο της Μεγάλης Σαρακοστής. Αυτός ο αγώνας σκοπεύει πρώτα απ’ όλα στην απελευθέρωσή μας από μερικές βασικές πνευματικές ασθένειες που διαμορφώνουν τη ζωή μας και μας κάνουν πραγματικά ανίσχυρους ακόμα και για να κάνουμε αρχή στροφής στο Θεό.

Η βασική ασθένεια είναι η αργία. Είναι η παράξενη εκείνη τεμπελιά και η παθητικότητα ολόκληρης της ύπαρξής μας που πάντα μας σπρώχνει προς τα «κάτω» μάλλον παρά προς τα «πάνω» και που διαρκώς μας πείθει ότι δεν είναι δυνατό νʹ αλλάξουμε και επομένως δε χρειάζεται να επιθυμούμε την αλλαγή. Είναι ένας βαθιά ριζωμένος κυνισμός που σε κάθε πνευματική πρόκληση απαντάει με το «γιατί;» και καταντάει τη ζωή μας μια απέραντη πνευματική φθορά. Αυτή είναι η ρίζα όλης της αμαρτίας γιατί δηλητηριάζει κάθε πνευματική ενεργητικότητα στην πιο βαθιά της πηγή.

Το αποτέλεσμα της «αργίας», είναι η λιποψυχία. Είναι μια κατάσταση δειλίας που όλοι οι Πατέρες της Εκκλησίας τη θεώρησαν το μεγαλύτερο κίνδυνο της ψυχής. Η λιποψυχία, η αποθάρρυνση, είναι η ανικανότητα του ανθρώπου να βλέπει καθετί καλό ή θετικό! Είναι η αναγωγή των πάντων στον αρνητισμό και στην απαισιοδοξία. Είναι στʹ αλήθεια μια δαιμονική δύναμη μέσα μας γιατί ο Σατανάς είναι βασικά ένας ψεύτης. Ψιθυρίζει ψευτιές στον άνθρωπο για το Θεό και για τον κόσμο˙ γεμίζει τη ζωή με σκοτάδι και αρνητισμό. Η λιποψυχία είναι η αυτοκτονία της ψυχής, γιατί όταν ο άνθρωπος κατέχεται απ’ αυτή είναι εντελώς ανίκανος να δει το φως και να τα επιθυμήσει.

Όποιος θέλει μπορεί να διαβάσει ολόκληρο το άρθρο στη σελίδα μας

περί λειτουργίας των πνευματικών νόμων

Ο άγιος γέρων Ιωσήφ ο Ησυχαστής. Ο "τελευταίος" των Νηπτικών.

Ο Γέροντας αγαπούσε να εργάζεται και δεν σταματούσε καθόλου στις ώρες πού επέτρεπε το πρόγραμμα. Το εργόχειρο μας τότε ήταν σταυρουδάκια σκαλιστά, τα οποία σκάλιζε με μεγάλην ευχέρεια και ταχύτητα, αφού εμείς ετοιμάζαμε το ξύλο. Έμενε μόνος του στο καλυβάκι πού του χτίσαμε μακρύτερα από μας, κι εμείς πηγαίναμε να τον βρούμε το μεσημέρι και μετά φεύγαμε ο καθένας μόνος του.

Το μέρος εκεί ήταν απόμερο και ήσυχο, αλλά ήταν πιο εκτεθειμένο στους καιρούς. Έτσι, το κρύο ήταν περισσότερο, ώσπου τον πείσαμε να του βάλουμε λίγη θέρμανσι με καμμιά σόμπα. Πήρα, εγώ ο ευτελής, τα μέτρα και ετοίμασα τα υλικά, για να την φτιάξω με λαμαρίνα απ’ έξω και μέσα χτιστή με πηλό. Ετοιμάστηκα για την επομένη, όπως του έταξα αποβραδίς, και το πρωί μάζεψα τα εργαλεία μου και τα υλικά και πήγα κάπου εκεί κοντά να την φτιάξω και να την τοποθετήσω μετά. Έβαλα μετάνοια, όπως πάντα, και άρχισα με καλό καιρό, γιατί δούλευα έξω στο ύπαιθρο.

 Μόλις μέτρησα και έκοψα τα εξαρτήματα και άρχισα να δουλεύω, χάλασε απότομα ο καιρός. Μετά, εύρισκα μια παράξενη δυσκολία σε ο,τιδήποτε και αν επιχειρούσα να κάμω. Φυσούσε ένας παράξενος αέρας, πού δεν είχε κατεύθυνσι προς κανένα σημείο, μόνο σήκωνε τα πάντα κατ’ επάνω μου και μου ‘φερνε στο πρόσωπο ο,τιδήποτε βρισκόταν στον τόπο: λαμαρίνες, σανίδες, παλιόχαρτα και άμμο. Παραδόξως μου έφευγαν τα εργαλεία και κατρακυλούσαν μακριά χωρίς λόγο, διότι ο τόπος δεν ήταν παντελώς κατωφερής. Τα καρφιά στράβωναν χωρίς λόγο, με την παραμικρή πίεσι, έσπαζαν τα τρυπάνια, άλλαζαν τα σχέδια μου, πού τα είχα μετρημένα και κομμένα με ακρίβεια.

 Στην αρχή δεν υπελόγισα τίποτε και βιαζόμουν να επαναφέρω τα πράγματα στην ταξη και να συνεχίσω. Σε λίγο όμως το πράγμα έγινε πολύ αισθητό, ότι κάτι συνέβαινε. Σταμάτησα λίγο όμως, γιατί είχα κατασυντρίψει κυριολεκτικά και όλα μου τα δάχτυλα, και μια παράξενη ταραχή μέσα μου, μου προκαλούσε οργή, σύγχυσι, ανυπομονησία. «Περίεργο πράγμα, λέω, κάτι συμβαίνει»! Εν τω μεταξύ και ο καιρός επεδεινώθη, πού με ανάγκασε να διακόψω, και πήγα στον Γέροντα. Αυτή η κατασκευή απαιτούσε δυο με τρεις, το πολύ, ώρες δουλειά και πέρασαν περισσότερο από έξι ώρες, χωρίς να έχω κάνει τίποτα.

Οι λόγοι των όντων

 

  Μέσα στην δημιουργία έχουν σκορπισθή μυστικοί καθρέπτες για να αντιφεγγίζουν τα ανέκφραστα και άπειρα μεγαλεία του μεγάλου Βασιλέως. Και να κάνουν προσιτό και καταληπτό και ορατό αυτόν που είναι απρόσιτος και ακατάληπτος και αόρατος.

Ο ανθρώπινος νους που περιεργάζεται τις μεγαλουργίες τον παναρμόνιου και θαυμαστού κόσμου, νοιώθει θεοπρεπή σκιρτήματα. Σύμφωνα με την διδασκαλία των θεολόγων μας ο εξαγνισμένος νους βρίσκει στην μελέτη της κτίσεως πνευματική ηδονή.Μεγάλην ηδονήν», σημειώνει ο όσιος Νικόδημος ο Αγιορείτης «προξενούσιν εις τον νουν οι λόγοι των κτισμάτων διότι αυτός βλέπων δι’ ενός βλέμματος όλην την νοητήν και αισθητήν κτίσιν… και στοχαζόμενος ότι τα εδημιούργησεν εκ τον μη όντος εις το είναι ο Θεός με ένα τον μοναχόν λόγον… θαυμάζει και απορεί πώς δια μιας τον μόνης θελήσεως τα έκτισεν… Θαυμάζει και εκπλήττεται… Αναλόγως δε τον θαυμασμού τούτου και της εκπλήξεως χαίρει ο νους μετ’ ανυπερβλήτου χαράς, ότι έχει τοιούτον Θεόν και Δεσπότην, ο οποίος εποίησε μετά τόσης ευκολίας τοιαύτα ωραία, τοιαύτα σοφά, τοιαύτα μεγάλα και θαυμαστά πράγματα και παρακινείται να λέγη και αυτός μετά του Δαβίδ προς τον Θεόν’ «Εξομολογήσομαί σοι, ότι φοβερώς εθαυμαστώθης· θαυμάσια τα έργα σου και η ψυχή μου γινώσκει σφόδρα» (Συμβουλευτικόν Εγχειρίδιον).

« Ο σοφός Αγιορείτης ομίλησε για τους λόγους των κτισμάτων σαν τόπο πνευματικής ηδονής. Πιο συνηθισμένη είναι στα Πατερικά κείμενα η φράσις λ ό γ ο ι  τ ω ν   ό ν τ ω ν. Σχετικές είναι και οι διατυπώσεις: πνευματικοί λόγοι των όντων, λόγοι της κτίσεως, λόγοι τον Θεού, θεωρία της κτίσεως, φυσική θεωρία κλπ.

Τι άραγε εννοούν οι θεολόγοι μας όταν εκφράζονται έτσι; Τι να είναι αυτοί οι λόγοι των όντων; Οπωσδήποτε το θέμα είναι δύσληπτο. Για να το προσεγγίσουμε χρειάζεται να μιλήσουμε πρώτα για τον Λόγο (με λάμδα κεφαλαίο).

    Λόγος είναι το δεύτερο πρόσωπο της Τριαδικής θεότητος. Ο μονογενής Υιός και Λόγος του Θεού. Κατά τον άγιο Ιωάννη τον Θεολόγο, «εν αρχή ην ο Λόγος…». Πώς θα εννοήσουμε εδώ τον Λόγο;πάντα δι’ αυτού εγένετο». Πανταιτία. Δεύτερον σαν Λογική. Σαν υπέρτατη Λογική και Σοφία. Ακόμη και στην Παλαιά Διαθήκη ο Υιός χαρακτηρίζεται σαν Σοφία τον Θεού. Σοφία προσωπική και ενυπόστατη (πρβλ. 8ον κεφ. Παροιμιών: «Ηνίκα Κύριος ισχυρά εποίει τα θεμέλια της γης, εγώ η Σοφία ήμην παρ’ αυτώ αρμόζουσα κλπ.»). Τρίτον σαν Ομιλία, αφού δι’ αυτού ομιλεί ο Πατήρ και εξαγγέλλει την βουλή του, πράγμα που επισημαίνει και ο προφήτης Ησαΐας με τον χαρακτηρισμό, «μεγάλης βουλής άγγελος».Τα πάντα δι’ αυτού και εις αυτόν έκτισται… και τα πάντα εν αυτώ συνέστηκε». Κτίσις του κόσμου δι’ α υ τ ο ύ. Κτίσις του κόσμου εις α υ τ ό ν. Σύστασις του κόσμου εν α υ τ ώ. Τα νοήματα είναι σπουδαία και γεμάτα βάθος. Ο Υιός του Θεού δημιουργεί, αλλά και διακυβερνά και συγκρατεί τα σύμπαντα «φέρων τα πάντα τω ρήματι της δυνάμεως αυτού». Αποτελεί την συστατική και την συνεκτική τους δύναμι. «Εις αυτόν κρέμαται η πάντων υπόστασις» (Ι. Χρυσόστομος). Και όλα μιλούν γι αυτόν, τον υπακούουν, τον υπηρετούν τον δοξάζουν. Όλα ατενίζουν σ’ αυτόν σαν σε τελικό τους σκοπό, αφού «τα πάντα εις αυτόν έκτισται». Όλα επιζητούν με στεναγμούς αλαλήτους να ενωθούν μαζί του. Αυτός είναι, κατά την Αποκάλυψιν του Ιωάννου, το Α και το Ω της κτίσεως.

Θα τον ιδούμε με τρεις έννοιες. Πρώτον σαν Αιτία. Αιτία από την οποία προήλθαν τα πάντα, αφού «Κατά θαυμαστό τρόπο στα θεολογικά κείμενα οι λόγοι των όντων συμπίπτουν εννοιολογικά. Παρουσιάζονται όμοια με τρεις έννοιες. Δηλαδή σαν αιτίες που δημιούργησαν τα όντα. Αυτοί αποτελούν τη βάση της ουσίας όλης της κτίσεως. Αυτοί μορφώνουν το κτιστόν Είναι. Σαν λογικά και σοφά νοήματα που κρύβονται μέσα στην κτίσι και την νοηματοδοτούν. Και σαν φωνές και ομιλίες που κηρύττουν τα θεϊκά μεγαλεία. Με άλλα λόγια κατά την θεολογική αντίληψη, οι λόγοι των όντων αποτελούν ενέργειες και δυνάμεις και εκφάνσεις του Λόγου.

    Κάτω δηλαδή από το εξωτερικό περίβλημα της κτίσεως, και μέσα στην κτίσι, υπάρχουν και δρουν οι ακτίνες του νοητού ήλιου – Χριστού.

Γι’ αυτό άλλωστε και ο Απόστολος υπογραμμίζει: «Σύμφωνα με την διδασκαλία των μυστικών θεολόγων της Εκκλησίας μας και ιδιαίτερα του Μαξίμου του Ομολογητού (Περί διαφόρων αποριών, ΡG 91, 1285 – 1288) όλος ο κτιστός κόσμος αποτελεί ένα είδος ενσαρκώσεως του Λόγου. (Ας σημειωθή ότι υπάρχει και μία άλλη μυστική ενσάρκωσίς του, στο κείμενο της Αγίας Γραφής. Γι’ αυτό τόσο η Γραφή όσο και η κτίσις κάτω από ένα κάλυμμα κρύπτουν το μεγαλείο τον Χριστού.η κτίσις είναι εξήγησις της Γραφής και η Γραφή της κτίσεως»).κρύπτεται φαινόμενος και εκφαίνεται κρυπτόμενος» (όσιος Μάξιμος), Αλλά αυτό προϋποθέτει νου καθαρισμένο από την θολούρα των παθών. Μόνο ο εξαγνισμένος νους μπορεί να γίνη θεωρητικός, ώστε να νοιώθη διάφανο το ένδυμα της κτίσεως και ν’ αντικρύζη καθαρά τους λόγους των όντων, δηλαδή τις χάριτες και φανερώσεις του Λόγου του Θεοί. Όπως πάλι σημειώνει ο Ομολογητής Μάξιμος, «..,τοις των όντων εαυτόν (ο Λόγος) δι’ ημάς απορρήτως εγκρύψας λόγοις αναλόγως δι’ εκάστου των ορωμένων ως δια τίνων γραμμάτων υποσημαίνεται». (Περί διαφόρων αποριών).

Υπάρχει «αυτόματος» αγιασμός;

"Χαρίσματα" άμεσα και χωρίς κόπο προσφέρουν οι πεντηκοστιανοί.

Ευρισκόμενοι τώρα εδώ, προσέχαμε ακριβώς στο να γίνωμε «καθαροί τη καρδία», γιατί μόνο έτσι θα ίδωμε τον Θεό, όσο επιτρέπεται βέβαια στην ανθρώπινη φύσι να έχη εμπειρία της οράσεως του Θεού. Το θέμα της παλιγγενεσίας δεν είναι η μεταφορά των ανθρώπων εις ένα ευδαιμονισμό. Αυτά τα παραδέχονται οι ξένες ομολογίες: Ο άνθρωπος μετά την παρουσία του Θεού Λόγου, δεν μεταφέρεται εις ένα ευδαιμονισμό, ούτε επανέρχεται από μία εξορία σε μια καλύτερη ζωή. Αυτά δεν είναι της Εκκλησίας μας γεννήματα, αλλά πεπλανημένες ιδέες.

Η κένωσι του Θεού Λόγου, μετέφερε στην ανθρώπινη φύσι την θέωσι. Έτσι ο άνθρωπος μεταφέρεται δια της Χάριτος – εάν αρχίσει από εδώ να πειθαρχή στο Θείο θέλημα- υποστατικά στην ένωσί του με τον Θεό. Όπως μετέχει το θετό παιδί στην περιουσία, στο όνομα και στην προσωπικότητα του πατέρα του, ενώ δεν είναι φυσικό παιδί, έτσι και εμείς.

Αν και δεν γεννηθήκαμε τρόπον τινά, από τον Θεό, με την υιοθεσία όμως απεκτήσαμε την ίδια θέσι, πού έχει ένα φυσικό παιδί. Αυτό για μας λέγεται θεανθρωπισμός.

Αυτό μας έφερε στη γη ο Θεός Λόγος. Όπως είπε ο ίδιος: «Εγώ πάτερ, εν αυτοίς και συ εν εμοί» και «την δόξαν ην δέδωκας μοι δέδωκα αυτοίς», και άλλου «Θέλω ίνα όπου ειμί εγώ κακείνοι ώσι μετ’ εμού,ίνα θεωρώσι την δόξαν την εμήν», και πάλι «υμείς φίλοι μου έστε, εάν ποιήτε όσα εγώ εντέλλομαι υμίν ουκέτι υμάς λέγω δούλους». Και όταν του εζήτησαν να τους μάθη να προσεύχονται, κατ’ ευθείαν τους είπε: «Πάτερ, ημών ο εν τοις ουρανοίς».

Για να επιτευχθή όμως αυτό και να εισέλθωμε στους κόλπους της υιοθεσίας, πρέπει να προσέξωμε, όχι μόνο να μην αμαρτάνωμε, αλλά να κτυπήσωμε την ρίζα της αμαρτωλότητος, ώστε και μέσα στην διάνοια μας να μην έχη θέσι.

Όταν καθαρίση η καρδιά από τις ενέργειες των παθών, πού είναι ο παλαιός άνθρωπος, έρχεται τότε το Άγιο Πνεύμα και κατοικεί.

Οργίζεται ο Θεός με τις αμαρτίες μας;

Επομένως λοιπόν, όταν χάνεται το θάρρος και αισθανώμαστε τον Θεό ως οργισμένο, είναι λανθασμένη τοποθέτησι. Ο Θεός αγαπά και τους αμαρτωλούς και τους δικαίους και τους δαίμονες εξ ίσου, διότι είναι Πανάγαθος Αυτοαγάπη· δεν μεταβάλλεται, δεν αλλοιώνεται. Πώς αισθανόμαστε εμείς απέναντί Του φόβο;

Και σαν παράδειγμα λέγω το εξής.

Κάποτε σφάλλαμε, κάνομε ζημιά στον πατέρα μας, είτε φυσικό είτε πνευματικό, και αμέσως χάναμε το θάρρος μας απέναντι του, αρχίζομε να τον ντρεπόμεθα, να τον φοβούμεθα και γενικά όλη μας η παρρησία και θέσι στην αγάπη του εχάθη. Τώρα ποιος προκάλεσε όλη αυτή την σύγχυσι;  Ο πατέρας καλά καλά δεν ξέρει τίποτε ακόμα, γιατί δεν είδε την ζημιά και όμως εμείς σχεδόν τρέμομε για την ενοχή μας. Βλέπετε ποιος δημιουργεί τον φόβο; Η ενοχή του σφάλματος, όχι ότι ο Θεός μετέβαλε την αγάπη Του σε οργή.

Αυτό το θέμα όμως της ενοχής δεν είναι αυτό πού προκαλεί. Είναι ο τρόπος του χειρισμού λανθασμένος. Από εκεί χάνει ο άνθρωπος την σωστή, την ακέραια προαίρεσι, την αγνή πρόθεσι. Χάνεται από εκεί και γι’ αυτό χάνει την παρρησία του, ενώ δεν υπάρχει λόγος αυτή να χαθή.

Παρ’ όλο πού υπάρχει αμαρτωλότης, δεν οργίζεται ο Θεός πού αμαρτάνει ο άνθρωπος – εφ’ όσον δεν υπάρχει στην φύσι του αναμαρτησία – αλλά όταν ο άνθρωπος αλλάζει τον τρόπο της προθέσεώς του. Και αυτό είναι η πλάνη του σατανά από τα δεξιά, να προβάλλη την απογοήτευσι σαν ανάγκη.

Πάντως πρέπει να προσέχετε, ότι η δύναμι του σατανά στο να μας προκαλέση να σφάλλωμε, δεν είναι στο να μετρήση την έκτασι της αμαρτίας. Δεν κερδίζει τίποτε από εδώ. Ο σκοπός του είναι το να κάνη παραδεκτή την απογοήτευσι. Αυτό το διαβολικό σκοτεινό νέφος πού θολώνει τον νου, σβήνει την προαίρεσι και παραδίδει τον άνθρωπο άνευ όρων.

Ο «σπιριτουαλισμός» των ομάδων και η προσευχή του Ιησού στην Εκκλησία

Η άσκηση της προσευχής του Ιησού εντάσσεται στην παράδοση και το πνευματικό πλαίσιο της Ορθοδόξου Εκκλησίας, με τα οποία είναι συνυφασμένη. Ο στάρετς Σέργιος επιμένει στην αναγκαιότητα της ασκήσεως της προσευχής αυτής εντός της Εκκλησίας, παράλληλα με τη συμμετοχή στις ακολουθίες και τη μυστηριακή ζωή και σε στενή σχέση με τις υπόλοιπες μορφές και εκφάνσεις της πνευματικής ζωής.

Ιδιαίτερα η προσευχή του Ιησού συνδέεται με αποφασιστικό αγώνα κατά των παθών και με μια εξίσου ενεργητική άσκηση των αρετών. Ο αγώνας όμως και η άσκηση δεν μπορούν να φέρουν καρπούς παρά μόνο εντός της Εκκλησίας και με τη δύναμη της Χάριτος, την οποία μας μεταδίδουν τα Μυστήρια. Εκτός της Εκκλησίας και χωρίς τον αγώνα κατά των παθών, η προσευχή στερείται της ουσίας και της αξίας της.

…δεν είναι καλό να γίνεται από κοινού η μονολόγιστη ευχή. Αφενός γιατί ο καθένας έχει τον δικό του ρυθμό, τον οποίο οφείλουμε να σεβαστούμε, και αφετέρου διότι η προσευχή είναι κάτι το προσωπικό και για να υπάρξει χρειάζεται κάποια προσωπική ελευθερία. Ο καθένας πρέπει να έχει την ελευθερία να προσεύχεται στον Θεό όπως ο ίδιος θέλει. Ο πιστός μπορεί να σταματήσει όταν έχει φτάσει σε μια καλή κατάσταση, δηλαδή στην κατάσταση που επιδιώκει να φτάσει με την προσευχή ( η οποία, ας μην λησμονούμε, δεν είναι αυτοσκοπός).

Η ευχή να είναι πάντα λιτή. Αν εκείνος που την ασκεί βρίσκεται ανάμεσα σε ανθρώπους, να μην αφήσει τίποτα να φανεί προς τους άλλους. Κατά μείζονα λόγο, οι θορυβώδεις και πομπώδεις εκδηλώσεις, όπως τις συναντούμε στους «χαρισματικούς» λεγόμενους κύκλους, δεν εκφράζουν την υγιή άσκηση της προσευχής και πρέπει να καταδικασθούν.

Σύγχρονος Μοναστικὸς Βίος

(Εἰσήγηση στὸ Συνέδριο «Βυζαντινὲς Σπουδές», 26-6-09)

 

Του π. Βασιλείου Γοντικάκη

(προηγουμένου της Ι.Μ Ιβήρων)

 

Ὁ σύγχρονος μοναστικὸς βίος εἶναι ὁ ἴδιος ὁ πανάρχαιος καὶ ἀείζωος ποὺ τρέφεται ἀπὸ τὴ λειτουργικὴ θεολογία τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας.
Συνήθως λέγεται -καὶ ἔτσι εἶναι- ὅτι ἔχομε μιὰ ἀναγέννησι τοῦ μοναχικοῦ βίου στὴν Ἑλλάδα. Αὐτὸ δὲν εἶναι μιὰ ἁπλὴ ἱστορικὴ συνέχεια καὶ ἐξέλιξι ἀλλὰ ὑπαρξιακὴ ἀντίδρασι καὶ φανέρωσι ἑνὸς δυναμισμοῦ κρυμμένου στὴν καρδιὰ τοῦ ἀνθρώπου καὶ στὶς ρίζες τῆς Παραδόσεώς μας.
Ἐξηγοῦμαι δι᾿ ὁλίγων.
Περάσαμε τὴ μακρὰ περίοδο τῆς Τουρκοκρατίας τρεφόμενοι ἀπὸ τὴν πίστι τῶν Πατέρων, τὴν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία. Ὅταν ἀρχίσαμε νὰ ἐλευθερωνώμαστε μὲ τὴν ἐπανάστασι τοῦ 1821 ἦλθαν ἔξωθεν οἱ Βαυαροὶ μὲ τὸν Ὄθωνα νὰ διοργανώσουν τὸ νέο κράτος. Οἱ ἄνθρωποι προσέφεραν αὐτὸ ποὺ εἶχαν. Προσπάθησαν νὰ διοργανώσουν τὰ πάντα ἐξ ἀρχῆς σύμφωνα μὲ τὴ ζωή, τὴν παιδεία καὶ τὸν πολιτισμό τους. Ἔτσι ἀρχίζει μιὰ νέα περίοδος τῆς ἱστορίας μας, ποὺ ἐπηρέασε ὅλη τὴ ζωὴ τοῦ τόπου: ἀπὸ τὸ πῶς θὰ κτίζωμε τὰ σπίτια καὶ τὶς ἐκκλησίες· πῶς θὰ εἰκονογραφοῦμε τοὺς ναούς· πῶς θὰ ψάλλωμε, μέχρι τὸ πῶς θὰ διασκεδάζωμε, θὰ τραγουδοῦμε καὶ θὰ χορεύωμε…

 

Μέσα σ᾿ αὐτὸ τὸ κλῖμα σπουδάσαμε θεολογία. Ἀκούσαμε κηρύγματα καὶ κατήχησι. Ἀκούσαμε γιὰ βυζαντινισμοὺς τῆς Παραδόσεώς μας καὶ τῶν Πατέρων τῆς Ἐκκλησίας. Ὑποφέραμε ἀπὸ σχολαστικισμούς. Ἔνοιωθες ὅτι κάτι δὲν πήγαινε καλά. Σὰ νὰ πάθαινες πνευματικὴ ἀβιταμίνωσι· ἢ ἐπειδὴ ἡ τροφὴ ποὺ σοῦ ἔδιναν δὲν εἶχε οὐσία, ἢ ἐπειδὴ δὲν τὴν χώνευε τὸ στομάχι σου. Δὲν ὑπῆρχε δυνατότης γιὰ πολλὲς ἐρωτήσεις. Ἔπρεπε νὰ ἀκοῦς αὐτὸ ποὺ σοῦ λέγεται ἀπὸ τοὺς μεγάλους καὶ δασκάλους. Κάτι σὲ ἐνοχλοῦσε, κάτι ἔλειπε. Οἱ ὑπεύθυνοι οὔτε ἤθελαν, οὔτε μποροῦσαν νὰ ἀνεχθοῦν συζητήσεις πέρα ἀπ᾿ αὐτὸ ποὺ εἶχαν μάθει νὰ λένε. Καὶ ἔπρεπε καὶ σύ, γιὰ νὰ εἶσαι καλὸς καὶ χρήσιμος, νὰ μάθῃς νὰ ἀκοῦς νὰ συνεχίζῃς αὐτὴ τὴ γραμμή, τὴ λογική. Νὰ μάθῃς νὰ λὲς αὐτὸ ποὺ ἄκουγες. Αὐτὰ διδαχθήκαμε, εἴδαμε καὶ ἀκούσαμε.

Μέσα σὲ ὅλη αὐτὴ τὴν ἀναγέννησι -τὴ διοργάνωσι τῆς παιδείας καὶ τὴ δημιουργία νέου πανεπιστημίου- ὁ μοναχισμὸς ὡς νοοτροπία καὶ πνεῦμα κρίθηκε ὡς κάτι τὸ ξεπερασμένο καὶ περιττό. Γι᾿ αὐτὸ καὶ μὲ ἐπίσημες ἀποφάσεις ἔκλεισαν ὅλα τὰ μοναστήρια, ἐκτὸς ἐλαχίστων ἐξαιρέσεων.
Ἡ θεολογία ἔγινε ἀκαδημαϊκὴ ἀπασχόλησι καὶ ἐπιστήμη· μιὰ σχολὴ μαζὶ μὲ ὅλες τὶς ἄλλες τοῦ κρατικοῦ πανεπιστημίου. Τὰ κηρύγματα καὶ ἡ κατήχησι διαμορφώθηκαν ἀπὸ τοὺς νέους ἱεροκήρυκες καὶ ἀρχιερεῖς ποὺ ἦσαν ἀπόφοιτοι αὐτῶν τῶν θεολογικῶν σχολῶν.

Ο άγνωστος εαυτός μου

Μοναχού  Ιωσήφ Γρηγοριάτη*
(1915 – 2008)

μοναχός Ιωσήφ γρηγοριάτης (1915-2008)

Εαυτέ μου

Σκάβε βαθειά το πηγάδι της αυτογνωσίας, της αυτομελέτης. Ερεύνα το θέλημα του Θεού για τη ζωή σου. Γίνου αναζητητής για βρεις μαργαριτάρια και ψηγμάτων χρυσού από το χρυσορυχείο του λόγου του Θεού (Ματθαίος ικ΄ 44-46)
Σκάβε και άνοιξε το χώρο της υπάρξεώς σου, για να αυξάνονται ποιο πολύ μέσα σου τα αποθέματα της χάριτος του θεού.
Βάλε όλο και ποιο βαθειά μέσα σου «τον θεμέλιον…ως έστιν Ιησούς Χριστός» (Α. Κορινθίους 3:2)
Αν θέλεις να ανέβεις «ψηλά», χαμήλωνε, σκάβε. Σκάβε όλο και ποιο βαθειά.
Άνοιγε Κύριέ μου βαθειά το πηγάδι της αυτογνωσίας και της ταπείνωσης.
Γιατί προσεύχομαι ;

Όχι βέβαια για να απαριθμήσω στον Θεό τις αμαρτίες μου.
Όχι για να καυχηθώ για τα έργα μου.
Όχι για να ικανοποιήσω την συνείδησή μου, ότι δεν παρέλειψα το «καθήκον» της προσευχής.
Όχι για να κατακρίνω τους άλλους «αμαρτωλούς» που συνάντησα στο δρόμο μου.
Ούτε για να αρχίσω ή να τελειώσω «θρησκευτικά» τη μέρα μου.
Αλλά για να ζητήσω από τον πολυεύσπλαχνο Κύριο να καλύψει με το πολύ έλεός του, τα πολλά σφάλματά μου, τα ατελή και ελλιπή έργα μου, την έλλειψη αγάπης και κατανοήσεως των αδελφών μου, τις πολλές αμαρτίες μου.
Για αυτό προσεύχομαι! Για να ανανεώσω τη συναίσθηση της αμαρτωλότητάς μου, αλλά και την εμπιστοσύνη μου στο έλεός του Θεού.
Και όταν προσεύχομαι να νοιώθω πως είμαι μπροστά στον άγιο Θεό.

* Ο μοναχός Ιωσήφ κατά κόσμο Μπαλάσκας Ηλίας του Νικολάου κοιμήθηκε στις 30-06-2008. Στα παραπάνω κείμενα-προσευχές  καθώς και άλλα χειρόγραφα  μας έκανε κοινωνούς  ένα από τα 3 του παιδιά , η κόρη του Ε. Μ. Φτάσανε στα χέρια μας από την κοινή μας φίλη και αδελφή Κ. Οφείλω θερμές ευχαριστίες και στις δυο.
Για την αντιγραφή : Γ.Κ.

Γέρων Ιωσήφ Βατοπαιδινός

Φωνή αληθείας από το Άγιον Όρος

Περί Εσχατολογίας

Δεν νομίζω να υπάρχει αρμοδιωτέρα ρήσις των όσων η θεία αποκάλυψις και Γραφή επεσήμανε προς τους ραθυμούντας και κοιμωμένους απογόνους του Αδάμ, παρά τούτη που ο Πρωταπόστολος εκήρυττε μεγαλοφώνως: «Μετανο­είτε ήγγικε γαρ η βασιλεία των ουρανών». Όσον ουν περί του «μετανοείτε» είναι πάντοτε επίκαιρον, αφού δεν εφυλάξαμεν τα καθήκοντα του καθολικού προορισμού, ουδέ τας συνθήκας του βαπτίσματος^. περί όμως του λοιπού ρήματος «ήγγικε γαρ η βασιλεία των ουρανών», είναι καταφανές εις τας ημέρας μας ότι τα σημεία των καιρών εκορυφώθη και οι πράγματι και ονόματι υποκριταί του ιερατικού καταλό­γου πειράζοντες εζήτουν να τους δοθούν σημεία για να δια­γνώσουν την περί αυτούς γενομένην οικονομίαν, ο Πανά­γαθος τους απεστόμωσε καταλλήλως. «Υποκριταί, τους εί­πε, το πρόσωπον του ουρανού γινώσκετε διακρίνειν, τα δε σημεία των καιρών ου δύνασθε γνώναι;» (Ματθ. 16, 3).
Μια προφητική στους καιρούς μας παρουσία ποσάκις θα μας αποκαλούσε υποκριτάς, αλλά και αναισθήτους που αγνοούμεν και μειοπάζομεν εις τα προκλητικότατα, όχι μό­νον σημεία, αλλά και γεγονότα όπου αλληλοδιαδόχως μας προκαλούν; Δεν είναι σημείον η παντελής χρεωκοπία του κονωνικού μας βιώματος και ο επιβαλλόμενος υπό των κυ­ρίων ιθυνόντων νόμος και όρος της διαστροφής; Πού στη­ρίζεται σήμερον έστω και κατ’ ελάχιστον ο σκοπός και στόχος του ανθρωπίνου προορισμού; Πού είναι το είδος και ίχνος της θεοειδείας, κατά την αρχικήν μας κατασκευ­ήν; Πού το «κατ’ εικόνα και ομοίωσιν» εις το οποίον οντο­λογικά διεπλάσθημεν και το επεσφράγισεν η θεία ευαρέ­σκεια; Ναι μεν η πτώσις διέστρεψε τις γραμμές, αλλά η θεία απόφασις περί του καθολικού προορισμού δεν μετεβλήθη και αντί να απορριφθή ο πεπτωκώς άνθρωπος επανορθώθη και ανεκαινίσθη^. και μάλιστα με προαγωγήν δια της θεώσεως του ανθρωπίνου προσλήμματος υπό του Θεού Λόγου, όστις επεσφράγισε το αμετάκλητον του προορισμού μας εις την είσοδον των θείων επαγγελιών, που είναι τούτη η θέωσις και η υιοθεσία.

Φιλοκαλικές πινελιές για τη φιλαργυρία

Αυτά τα είπαμε για να φανερώσομε ότι το πάθος της φιλαργυρίας δεν προέρχεται από τη φύση, αλλά μόνο από πολύ κακή και διεφθαρμένη διάθεση. Γιατί η αρρώστια αυτή της φιλαργυρίας, όταν βρει στην αρχή της αποταγής χλιαρή και άπιστη την ψυχή, της υποβάλλει δίκαιες τάχα και ευλογοφανείς προφάσεις για να κατακρατήσει μερικά από εκείνα που έχει. Σου λέει ότι θα έχει μακροχρόνια γηρατειά και ασθένεια και ότι εκείνα που δίνει για τις ανάγκες το κοινόβιο δεν είναι αρκετά όχι για άρρωστο, αλλά ούτε για υγιή, και ότι εδώ δεν φροντίζουν όπως χρειάζεται τους αρρώστους, αλλά με πολλή αμέλεια, και αν δεν έχει κρύψει χρυσάφι, θα πεθάνει άθλια.

Τελευταία του υποβάλλει τη σκέψη, ότι ούτε στο μοναστήρι μπορεί να μείνει πολύ, λόγω της βαριάς εργασίας και της αυστηρότητας του ηγουμένου. Και όταν παραπλανήσει τη διάνοια με τέτοιες σκέψεις, για να αποκτήσει έστω και ένα δηνάριο, τότε τον καταφέρνει και εργασία του χεριού να μάθει κρυφά από τον ηγούμενο, από την οποία θα μπορέσει να αυξήσει το χρήμα που τόσο επιθυμεί. Και παραπέρα τον εξαπατά τον άθλιο με κρυφές ελπίδες και του ψιθυρίζει το κέρδος που θα έχει από την εργασία του και την ανάπαυση και αμεριμνησία που θα αποκτήσει. Και αφού παραδοθεί ολόκληρος στη σκέψη του κέρδους, κανένα άλλο κακό δεν προσέχει- ούτε την παράφορα της οργής αν του συμβεί καμιά ζημιά, ούτε το σκοτάδι της λύπης αν δεν πετύχει το κέρδος, αλλά όπως σε άλλους γίνεται θεός η κοιλιά τους, έτσι και σ’ αυτόν γίνεται θεός ο χρυσός.

Γι’ αυτό ο μακάριος Απόστολος γνωρίζοντάς τα αυτά, όχι μόνο ρίζα όλων των κακών ονόμασε τη φιλαργυρία, αλλά και ειδωλολατρία την είπε. Ας δούμε λοιπόν σε πόση κακία η αρρώστια αυτή σέρνει τον άνθρωπο, ώστε να τον ρίξει και στην ειδωλολατρία, γιατί αφού απομακρύνει ο φιλάργυρος το νου του από την αγάπη του Θεού, αγαπά είδωλα, δηλ. ανάγλυφες εικόνες ανθρώπων που είναι χαραγμένες πάνω στα νομίσματα. Με τέτοιους λογισμούς λοιπόν αφού σκοτισθεί ο μοναχός και προχωρήσει στο χειρότερο, δεν μπορεί να έχει διόλου υπακοή, αλλά αγανακτεί, νομίζει ότι πάσχει άδικα, και για την κάθε εργασία γογγύζει, αντιλέγει και χωρίς διόλου ευλάβεια σαν άλογο σκληρότατο βαδίζει στο γκρεμό. Ούτε στην καθημερινή τροφή αρκείται, και διαμαρτύρεται ότι δεν μπορεί να υποφέρει μέχρι τέλος. Και λέει ότι ο Θεός δεν είναι μόνο εκεί, ούτε ότι εκεί αποκλειστικά βρίσκεται η σωτηρία του, και ότι αν δεν φύγει από το μοναστήρι εκείνο, θα χαθεί. Και έτσι έχοντας για συνεργό της διεφθαρμένης γνώμης του τα χρήματα που φυλάει, τα αισθάνεται σαν φτερά και με αυτά μελετά να φύγει από το μοναστήρι. Και λοιπόν απαντά υπερήφανα και άγρια σε όλες τις εντολές που του δίνουν, και νομίζοντας τον εαυτό του ξένο και εξωμερίτη, αν δει στο μοναστήρι ότι κάτι έχει ανάγκη να διορθωθεί, αμελεί και περιφρονεί και κατηγορεί όλα όσα γίνονται.

Έπειτα ζητάει προφάσεις για να οργιστεί και να λυπηθεί, για να μην τον νομίσουν επιπόλαιο και ότι φεύγει από το μοναστήρι χωρίς αιτία. Κι αν μπορέσει με κρυφομιλήματα και μάταια λόγια να εξαπατήσει και άλλον και να τον βγάλει από το μοναστήρι, κι αυτό το κάνει, για να έχει και συνεργό. Έτσι λοιπόν με το να ανάβει από τη φωτιά των χρημάτων του ο φιλάργυρος, ποτέ δεν μπορεί να ησυχάσει στο μοναστήρι του ούτε να ζήσει κάτω από κανόνα. Κι όταν ο διάβολος σαν λύκος τον αρπάξει από την μάνδρα και τον ξεχωρίσει από το ποίμνιο και τον πάρει για να τον φάει, τότε τον φέρνει στο σημείο, τα έργα που βαριόταν να κάνει τις ορισμένες ώρες στο κοινόβιο, αυτά να τα κάνει στο κελί του μέρα και νύχτα με μεγάλη προθυμία. Και ούτε τις συνήθειες των προσευχών, ούτε τις νηστείες, ούτε τον κανόνα των αγρυπνιών επιτρέπει να τηρεί, αλλά αφού τον δέσει με τη μανία της φιλαργυρίας, όλη του την προθυμία τον πείθει να την δείξει στο εργόχειρο του.

Περί δειλίας…

ΟΠΟΙΟΣ εργάζεται την αρετή σε Κοινόβιο ή σε συνοδία, δεν είναι συνηθισμένο να πολεμήται από την δειλία. Εκείνος όμως πού ευρίσκεται σε ησυχαστικώτερους τόπους, ας αγωνίζεται μήπως και τον κυριεύση το γέννημα της κενοδοξίας και η θυγατέρα της απιστίας, δηλαδή η δειλία.

2. Η δειλία είναι νηπιακή συμπεριφορά μιας ψυχής πού εγήρασε στην κενοδοξία. Η δειλία είναι απομάκρυνσις της πίστεως, με την ιδέα ότι αναμένονται απροσδόκητα κακά.

3. Ο φόβος είναι κίνδυνος που προμελετάται. Ή διαφορετικά, ο φόβος είναι μία έντρομη καρδιακή αίσθησις, πού συγκλονίζεται και αγωνιά από αναμονή απροβλέπτων συμφορών. Ο φόβος είναι μία στέρησις της εσωτερικής πληροφορίας. Η υπερήφανη ψυχή είναι δούλη της δειλίας∙ έχοντας πεποίθησι στον εαυτόν της και όχι στον Θεόν, φοβείται τους κρότους των κτισμάτων και τις σκιές.

4. Όσοι πενθούν και όσοι καταπονούνται χωρίς να υπολογίζουν κόπους και πόνους, δεν αποκτούν δειλία. Πολλές φορές όσοι υποκύπτουν στην δειλία χάνουν το μυαλό τους. Και είναι φυσικό αυτό, διότι είναι δίκαιος Εκείνος πού εγκαταλείπει τους υπερηφάνους, ώστε και οι υπόλοιποι να μάθωμε να μη υψηλοφρονούμε.

5. Όλοι όσοι φοβούνται είναι κενόδοξοι, αλλ΄ όμως όλοι όσοι δεν φοβούνται δεν σημαίνει ότι είναι ταπεινόφρονες, αφού και οι λησταί και οι τυμβωρύχοι δεν υποκύπτουν εύκολα στην δειλία.

6. Σε όποιους τόπους συνηθίζεις να φοβήσαι, μη διστάζης να πηγαίνης, όταν ακόμη δεν έχη ξημερώσει. Εάν δείξεις κάποια χαλαρότητα στο σημείο αυτό, τότε θα γηράση μαζί σου το νηπιακό και αξιογέλαστο τούτο πάθος. Ενώ βαδίζεις προς τα εκεί οπλίζου με την προσευχή. Μόλις φθάσης σ΄ εκείνους τους τόπους, ανύψωσε τα χέρια σου. Με το όνομα του Ιησού μάστιζε τους εχθρούς, διότι δεν υπάρχει ούτε στον ουρανό ούτε στην γη ισχυρότερο όπλο. Αφού απαλλαγής από την αρρώστεια αυτή, ας ανυμνήσης τον Λυτρωτή σου∙ διότι εάν τον ευγνωμονής, θα σε σκεπάζη παντοτινά. 

Όταν Έλθεις Κύριε …