ΑΠΟΠΕΙΡΕΣ ΑΠΟΚΡΥΦΙΣΤΙΚΗΣ
ΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΤΟΥ ΗΣΥΧΑΣΜΟΥ
Πρωτοπρ. Βασιλείου Γεωργοπούλου Δρ. Θ.
Ο άγιος Γρηγόριος, Αρχιεπίσκοπος Θεσσαλονίκης, ο Παλαμάς, ανήκει στις κορυφαίες πατερικές προσωπικότητες της Ορθοδόξου Εκκλησίας μας. Το πρόσωπο του συναριθμείται στους κορυφαίους προμάχους και εκφραστές της Ορθοδόξου Πίστεως, στους απλανείς διδασκάλους της αληθινής θεολογίας και θεογνωσίας, αλλά και της προφητικής, αποστολικής και αγιοπατερικής διδασκαλίας και εμπειρίας του τρόπου θεραπείας της ανθρωπινής ύπαρξης.
Ο ιερός Πατέρας υπερασπίστηκε και διατύπωσε με ακρίβεια και σαφήνεια το αποστολοπαράδοτο φρόνημα και τρόπο με τον οποίο είναι δυνατή η αληθής θεογνωσία και κοινωνία του ανθρώπου μετά του Τριαδικού Θεού, έχοντας απέναντι του εκπροσώπους του ανθρωποκεντρικού ουμανισμού, τους λατινόφρονες και λατίνους της εποχής του, οι οποίοι πολέμησαν τόσο το πρόσωπο του άγ. Γρηγορίου όσο και την ησυχαστική μέθοδο, ως εκκλησιαστική και αγιοπατερική πρακτική, που είναι άμεσα συνδεδεμένη με τις θέσεις του ιερού Πατέρα.
Οι πολέμιοι του, όπως ο Βαρλαάμ, ως γνωστόν, θέλησαν να ταυτίσουν τις θέσεις του με τις αιρετικές διδασκαλίες, των «Μασσαλιανών» και επινόησαν τους απαξιωτικούς και δυσφημιστικούς όρους «ομφαλοψυχία» και «ομφαλοσκόποι». Στα νεότερα χρόνια οι Ρωμαιοκαθολικοί και οι Προτεστάντες υιοθέτησαν τον απαράδεκτο όρο «Παλαμισμός» για να παρουσιάσουν τη διδασκαλία του αγ. Γρηγορίου ως δήθεν μία ατομική και ιδιόρρυθμου χαρακτήρα διδασκαλία χωρίς να παραιτηθούν της πολεμικής ή και της κριτικής τους κατά του ιερού πατέρα2. Προσπάθησαν ακόμη να συσχετίσουν τον Ησυχασμό με θρησκευτικές πρακτικές του Ινδουισμού, όπως τη Γιόγκα3.
Σχετικά όμως με το πρόσωπο του αγ. Γρηγορίου του Παλαμά και την ησυχαστική μέθοδο, στα νεότερα χρόνια, επιχειρήθηκαν και διάφορες απόπειρες αποκρυφιστικής προσέγγισης, παρουσίας και ερμηνείας τους, τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό που δεν είναι ευρύτερα γνωστές.
Στα πλαίσια του άρθρου μας αυτού, και έχοντας ως σκοπό μόνο την ενημέρωση, θα επισημάνουμε βασικά σημεία αυτής της απόπειρας αποκρυφιστικής ερμηνείας του Ησυχασμού, με αναφορά σε συγκεκριμένα χαρακτηριστικά παραδείγματα. Εν προκειμένω είναι αυτονόητο, ότι η συστηματική αναίρεση των αποκρυφιστικών θέσεων ξεφεύγει από τα πλαίσια ενός άρθρου.
Το πρώτο παράδειγμα προέρχεται από το εξωτερικό. Όπως ήδη αναφέραμε η απόπειρα αποκρυφιστικής ερμηνείας του Ησυχασμού δεν είναι γνώρισμα ή πρακτική μόνο ελληνικών αποκρυφιστικών κύκλων. Στα πιο αντιπροσωπευτικά παραδείγματα ανήκει το έργο του Pierre A. Riffard, L‘ Esoterisme, ένα έργο το οποίο αποτελεί για το χώρο του βασικό έργο αναφοράς (Standardwerk)4. Στο έργο αυτό ο Ησυχασμός αφ’ ενός μεν θεωρείται κεφάλαιο της δυτικής εσωτεριστικής παραδόσεως, αφ’ ετέρου δε, χαρακτηρίζεται ως χριστιανική Γιόγκα5 και επιχειρείται η επισήμανση αναλογιών μεταξύ διαφόρων εκπροσώπων της ησυχαστικής παράδοσης και Ινδουιστικών πρακτικών6…
[...] This post was mentioned on Twitter by Ζωντανό Ιστολόγιο. Ζωντανό Ιστολόγιο said: ΑΠΟΠΕΙΡΕΣ ΑΠΟΚΡΥΦΙΣΤΙΚΗΣ ΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΤΟΥ ΗΣΥΧΑΣΜΟΥ: ΑΠΟΠΕΙΡΕΣ ΑΠΟΚΡΥΦΙΣΤΙΚΗΣ ΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΤΟΥ ΗΣΥΧΑΣΜΟΥ Πρωτοπρ. Βασιλε… http://bit.ly/9Fxgwb [...]
Έχω κάνει αρκετές συζητήσεις πάνω στο θέμα, κυρίως με άτομα που απασχολούνται στο πεδίο του εσωτερισμού. Εκεί που καταλήγω κάθε φορά, είναι η αδυναμία των εσωτεριστών να αποδεχθούν μια προσωπική επαφή με το θεό, και φυσικά, την παράδοση της εκκλησίας που βοηθά στον μη εκτροχιασμό του νου (βλ. φαντασία).
Δεν τους παρεξηγώ, δεδομένης της κατάστασης που υπάρχει στον κλήρο, και σε μια κάποια δυσκολία επικοινωνίας με το θεό, αλλά και ούτε μπορώ να τους δικαιολογήσω. Και δεν τους δικαιολογώ διότι είναι διατεθειμένοι να πιστέψουν χίλια μύρια αρκεί να υπερυψωθούν στα ακατάληπτα επίπεδα σοφίας που ονειρεύονται. Να σας πω, αν και η “εκπαίδευσή” μου προέρχεται κυρίως από τέτοιους χώρους, δεν μπορώ να καταλάβω την εμμονή που έχουν να παραβλέπουν την αδυναμία του ανθρώπου. Ναι, είμαι κι εγώ θαυμαστής του υπερανθρώπου, αλλά όταν κλείνω τα μάτια, διαπιστώνω το πασιφανές. Ότι μόνος δεν είμαι παρά φύλλο στον άνεμο. Ότι υπάρχουν εσωτερικές ανάγκες που η σοφία και η φαντασία των ανθρώπων δεν μπορούν να καλύψουν.
Αλλά εδώ υπάρχει ένα αστείο. Το θέμα δεν είναι τι λέει ένας εσωτεριστής στους άλλους, είναι τι λέει στον εαυτό του όταν βρίσκεται μόνος. Εκεί λοιπόν, μέσα στις σκιές του νου του, σαλεύει κάτι πολύ ζωντανό, μα πάρα πολύ ζωντανό, κι αν βρει τη δύναμη να παραδεχτεί κάποια πράγματα πρώτα στον εαυτό του και μετά στους άλλους, τότε…ψάχνει στ’ αλήθεια, και την αλήθεια θα βρει. Νομίζω λοιπόν πως, το στοίχημα της Ορθόδοξης Εκκλησίας, κερδίζεται πρώτα μέσα στον άνθρωπο, ο Χριστός είναι κάτι σαν τον δούρειο ίππο μέσα στις ψυχές των ανθρώπων, κι ο εσωτεριστής δεν έχει παρά να παραδοθεί.
Αυτά. As always, σχολιάστε ή διορθώστε κατά βούληση.
wow!
Σε ευχαριστώ!
”μόνος δεν είμαι παρά φύλλο στον άνεμο”
……………………………………………………………………..
Φιλε Jack, απλη κουβεντα, αλλα με νοημα. Προυποθετει αυτογνωσια. Δεν το παραδεχεται ευκολα ο ανθρωπος, αν και ειναι αληθεια.