…μα δεν μπορώ να καρτερώ*

ΠΟΡΕΙΑ

Φορώντας τ’ άρματα του Δίκιου
πάλεψες για τη Λευτεριά.
Με τα τσαπράζια των Ιδανικών σου πολέμησες.
Ξυπόλυτα όνειρα
-μικρά, αθώα παιδιά, μόρτες τ’ “ανέφικτου”-
σ’ άνοιγαν δρόμο.

Πέταξες στο φως μ’ ανοιχτά φτερούγια,
να κυνηγήσεις τ’ “άπιαστο”
ως τα περβόλια του Ήλιου.
Εκεί
που δάκρυα έχουν μόνο οι κρίνοι
και πεπτωκότες άγγελοι.

Νίκος Μπατσικανής, συγγραφέας – ποιητής.
Μελετητής Ελληνικής Γλώσσας & Ιστορίας.

* Στίχος από το ποιημα του Ευαγόρα Παλληκαρίδη “ΛΕΥΤΕΡΙΑ“   Για την ΕΟΚΑ διαβάστε εδώ

«Η Αποστολική Πίστη(;)» … ή πώς μια σέκτα γεννιέται μέσα από μια άλλη σέκτα!

"Μπανιάρισμα" το Ορθόδοξο Βάπτισμα για τους πεντηκοστιανούς της Ε.Α.Ε.Π

Είναι χαρά μας να ακούμε ότι κάποιες  από τις πολλές «πεντηκοστιανές» ομάδες καταπιάνονται το τελευταίο διάστημα με την πατερική θεολογία. Εκφράζουμε την  ανησυχία μας όμως, όταν γνωρίζουμε ότι μπορεί οι Πατέρες να ερμηνεύονται από αυτές τις ομάδες όπως και η Γραφή’  δηλαδή εξίσου αποκομμένοι από την Παράδοση της Εκκλησίας.

Γιατί κανένας δεν μπορεί να φτάσει στην ερμηνεία της Εκκλησίας όντας μακριά από αυτήν. Ιδιαίτερα όταν μέσα (ή έξω;) σε αυτές τις ομάδες αυτόκλητο (και  κυρίαρχο ; ) ηγετικό ρόλο παίζουν οι μονόφθαλμοι.

Ενώ μέχρι πρόσφατα υπήρχε η  «εσωτερική» ερμηνευτική τους  διδασκαλία και υπεράσπιση στο,  μόνο ότι λέει η Γραφή (δηλαδή μόνο όπως την ερμηνεύουνε ακαταμάχητα αυτοί  και κανένας άλλος)  δείχνουν – επιτέλους-  να ανακάλυψαν και τους  Πατέρες. Και εμείς χαιρόμαστε για αυτό το βήμα. Ταυτόχρονα οι ανησυχίες μας παίρνουν σάρκα όταν βλέπουμε ότι κάποιοι από αυτούς θέλουν και πάλι να βασιλεύουν στην  ερμηνευτική τους για τους Πατέρες… επιβεβαιώνοντας τη λαϊκή ρήση :  «Στους τυφλούς βασιλεύει ο μονόφθαλμος» Κάποιοι δηλαδή και πάλι  αρέσκονται στο να βασιλεύουν ενώ αντίθετα άλλοι  επιθυμούν να παραμένουν τυφλοί.

Μερικά σχόλια λοιπόν στους μονόφθαλμους  για να αγγίξουν την Εκκλησιαστική ερμηνεία και οι τυφλοί.

Για το θέμα του νηπιοβαπτισμού τα έχουμε ξαναγράψει. Μόνο μερικές υπενθυμίσεις να κάνουμε :

Στην Καινή Διαθήκη αναφέρεται ότι τα νήπια βαπτίζονταν από την Εκκλησία και σε αυτά ακόμα τα αρχαία χρόνια, δηλαδή από τον 1^ο μ.Χ. αιώνα. ( Πρξ.στ13-15,31-33,ιη΄8,ι΄1-2,24,44,47,48).

Ήταν αδιανόητο η Εκκλησία να αποκλείσει τα νήπια από τη σωτηρία, εφόσον ο Χριστός τα κάλεσε και τα ευλόγησε ( Ματθ.ιθ, 14-15). Ο Άγιος Ειρηναίος ( 150 μ.χ.) μαρτυρεί ότι ο νηπιοβαπτισμός ήταν συνηθισμένη πράξη της Εκκλησίας, ενώ ο Άγιος Κυπριανός (250 μ.χ) παρατηρεί ότι τα παιδιά πρέπει να αξιώνονται της χάριτος του Βαπτίσματος. Το ίδιο προσθέτει και ο Άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος, ότι τα παιδιά πρέπει να βαπτίζονται σε νηπιακή ηλικία.

Για τον Τερτυλλιανό και το βάπτισμα κάποιες ακόμα επισημάνσεις που  ξέφυγαν από τα «αναγεννημένα» μάτια του συντάκτη της «Α.Π(;)».

Και όπως έχουμε ξαναγράψει,  οι γνώμες των Πατέρων και Εκκλησιαστικών συγγραφέων κατέληξαν σε συνοδική απόφαση υπέρ του βαπτίσματος των νηπίων :

Περί δειλίας…

ΟΠΟΙΟΣ εργάζεται την αρετή σε Κοινόβιο ή σε συνοδία, δεν είναι συνηθισμένο να πολεμήται από την δειλία. Εκείνος όμως πού ευρίσκεται σε ησυχαστικώτερους τόπους, ας αγωνίζεται μήπως και τον κυριεύση το γέννημα της κενοδοξίας και η θυγατέρα της απιστίας, δηλαδή η δειλία.

2. Η δειλία είναι νηπιακή συμπεριφορά μιας ψυχής πού εγήρασε στην κενοδοξία. Η δειλία είναι απομάκρυνσις της πίστεως, με την ιδέα ότι αναμένονται απροσδόκητα κακά.

3. Ο φόβος είναι κίνδυνος που προμελετάται. Ή διαφορετικά, ο φόβος είναι μία έντρομη καρδιακή αίσθησις, πού συγκλονίζεται και αγωνιά από αναμονή απροβλέπτων συμφορών. Ο φόβος είναι μία στέρησις της εσωτερικής πληροφορίας. Η υπερήφανη ψυχή είναι δούλη της δειλίας∙ έχοντας πεποίθησι στον εαυτόν της και όχι στον Θεόν, φοβείται τους κρότους των κτισμάτων και τις σκιές.

4. Όσοι πενθούν και όσοι καταπονούνται χωρίς να υπολογίζουν κόπους και πόνους, δεν αποκτούν δειλία. Πολλές φορές όσοι υποκύπτουν στην δειλία χάνουν το μυαλό τους. Και είναι φυσικό αυτό, διότι είναι δίκαιος Εκείνος πού εγκαταλείπει τους υπερηφάνους, ώστε και οι υπόλοιποι να μάθωμε να μη υψηλοφρονούμε.

5. Όλοι όσοι φοβούνται είναι κενόδοξοι, αλλ΄ όμως όλοι όσοι δεν φοβούνται δεν σημαίνει ότι είναι ταπεινόφρονες, αφού και οι λησταί και οι τυμβωρύχοι δεν υποκύπτουν εύκολα στην δειλία.

6. Σε όποιους τόπους συνηθίζεις να φοβήσαι, μη διστάζης να πηγαίνης, όταν ακόμη δεν έχη ξημερώσει. Εάν δείξεις κάποια χαλαρότητα στο σημείο αυτό, τότε θα γηράση μαζί σου το νηπιακό και αξιογέλαστο τούτο πάθος. Ενώ βαδίζεις προς τα εκεί οπλίζου με την προσευχή. Μόλις φθάσης σ΄ εκείνους τους τόπους, ανύψωσε τα χέρια σου. Με το όνομα του Ιησού μάστιζε τους εχθρούς, διότι δεν υπάρχει ούτε στον ουρανό ούτε στην γη ισχυρότερο όπλο. Αφού απαλλαγής από την αρρώστεια αυτή, ας ανυμνήσης τον Λυτρωτή σου∙ διότι εάν τον ευγνωμονής, θα σε σκεπάζη παντοτινά. 

Η ΙΕPA ΕΞΕΤΑΣΗ Η ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΡΙΖΑ ΤΗΣ ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΚΑΙ ΟΚΤΩΒΡΙΑΝΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ

Και αυτό είναι αναπόφευκτο. Γιατί ο τρόπος με τον οποίο προσπάθησε η επανάσταση να πραγματοποιήσει τους νόμιμους και Ιερούς θα έλεγα σκοπούς της, είναι -όταν τώρα τα σκεφτόμαστε αναδρομικά- ταυτόσημος με τον τρόπο τον οποίο χρησιμοποίησε η Ιερά Εξέταση τον Μεσαίωνα, και με τον τρόπο που χρησιμοποίησε αργότερα η γαλλική επανάσταση. Έτσι μπορούμε να πούμε ότι και η γαλλική και η Οκτωβριανή επανάσταση έχουν τις πνευματικές ρίζες τους στην Ιερά Εξέταση. Αυτό είναι ένα στοιχείο που πολλές φορές ξεχνιέται, και πολλοί χτυπούν την Ιερό Εξέταση -και έχουν ασφαλώς απόλυτο δίκιο- αλλά ξεχνούν πόσα τέκνα πολύ πιο τερατώδη έχει στη μεταγενέστερη ιστορία.

Είναι σημαντικό να υπενθυμίσουμε αυτό που λέει ο Ντοστογιέφσκυ για τη «ρωμαϊκή ιδέα- για τη δίψα δηλαδή της επεκτάσεως που χαρακτήριζε την αρχαία Ρώμη, για τη δίψα της ενωμένης οικουμένης, που θα επραγματοποιείτο με τη βία. Αυτό το στοιχείο της βίας στην πραγμάτωση της ενότητας εισχώρησε στο πνεύμα του Ρωμαιοκαθολικισμού και έτσι γεννήθηκε η Ιερά Εξέταση ως μια νοθεία του χριστιανισμού, αναπόφευκτη μέσα στα πλαίσια της ρωμαϊκής ιδέας. Ο Ντοστογιέφσκυ συνεχίζει λέγοντας ότι ο σοσιαλισμός της γαλλικής επανάστασης, μολονότι ήταν εκκοσμικευμένος και από αυτή την άποψη είχε άλλους σκοπούς και άλλα μέσα, στην ουσία είχε τις ίδιες ρίζες, την ίδια πολιτιστική δομή του Ρωμαιοκαθολικισμού. Και αυτό ισχύει και για την Οκτωβριανή επανάσταση.

Υπάρχει λοιπόν και στο σημείο αυτό ριζική διαφορά μεταξύ του μαρξισμού και του γνήσιου Χριστιανισμού. Ο Χριστιανισμός έχει μια ακατάλυτη αρχή: Το καλό το οποίο δεν γίνεται με καλό τρόπο παύει να είναι καλό. Η αγάπη που δεν χρησιμοποιεί αγαθά μέσα, παύει να είναι αγάπη, μετατρέπεται σε μίσος, καταστρέφει αντί να δημιουργεί. Αγάπη πραγματική είναι εκείνη που δεν ζητάει τα δικά της, η αγάπη που θυσιάζεται, που θυσιάζει τον εαυτό της, που δεν θυσιάζει τους άλλους. Η αγάπη που θυσιάζει τον άλλο, μεταστρέφεται σε μίσος και απανθρωπιά ξεριζώνει, σκοτώνει, αποπροσωποποιεί, καταστρέφει.

Θα μου πείτε ίσως, ότι αυτή η χριστιανική αγάπη είναι κάτι το ακατόρθωτο.

Ο θάνατος της κακομοιριάς…

Ο θάνατος, όπως μας τον παρουσιάζει o αβάς Ησαΐας, δεν αποτελεί κατάντια για τον άνθρωπο. Ο μοναχός εκουσίως έρχεται επί τον θάνατον επιθυμεί «αναλύσαι»1, και προς τούτο προγραμματίζει τον θάνατό του. Η έφεσις του ανθρώπου για δράσι του Θεού μεταρσιώνεται σε επιθυμία θανάτου.

Ο απόστολος Παύλος λέγει ότι είδε τον Θεόν στην αρχή της ζωής του, προ ετών δεκατεσσάρων2, γι’ αυτό και μπορεί να λέγεται απόστολος. Ποιος ξέρει πόσες άλλες φορές θα τον είχε δει, αλλά από ταπείνωσι, και επειδή είχε παίξει σημαντικό ρόλο στην ζωή του εκείνη η εμφάνισις του Θεού, αναφέρει μόνον αυτήν. Όταν όμως αντιμετωπίζη την καθημερινότητα αναρωτιέται: Τί να κάνω; να ζήσω ή να πεθάνω; Εμένα με συμφέρει να πεθάνω, αλλά ο Θεός ας κάνη ό,τι θέλει, ό,τι συμφέρει στην Εκκλησία3. Θεωρεί τον θάνατο ως δένδρον ζωής, πού μας χαρίζει μονίμως την εν Χριστώ γέννησι, χωρίς άλλον θάνατο κατόπιν.

Ο θάνατος είναι η ενεργοποίησις της δυνάμεως πού έχει μέσα του o άνθρωπος προς τον Θεόν, η εξωτερίκευσις της εντάσεως του πόθου και της αγάπης του προς Αυτόν. Όσοι το ξεχνούν αυτό είναι, ως επί το πλείστον, βαριεστημένοι, απογοητευμένοι, κακόμοιροι, και αγανακτούν εναντίον του Θεού, διότι δήθεν δεν έχουν ό,τι τούς υποσχέθηκε o Θεός, διότι δεν απολαμβάνουν τον Θεόν. Επιδιώκουν να λάβουν ό,τι ζητούν, αλλά ξεχνούν ότι αυτό δεν είναι ο σκοπός της ζωής μας.

Σκοπός μας είναι η αιωνιότης εν τη αληθινή ζωή, τη εν Χριστώ. Το πότε θα μας επισκεφθή ο Θεός είναι υπόθεσις της χάριτος και της οικονομίας του Θεού. ________________(ευχαριστώ Τάσο!)

1.Φιλιππ. 1, 23.
2. Β’ Κορ. 12, 2.
3.  Φιλιππ. 1, 21-24.

ΛΟΓΟΙ ΑΣΚΗΤΙΚΟΙ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΣΤΟΝ ΑΒΒΑ ΗΣΑΪΑ Β’ ΕΚΔΟΣΗ ΑΡΧ ΑΙΜΙΛΙΑΝΟΥ ΣΕΛ 21-22

Ακούστε σχετική ομιλία του π.Κωνσταντίνου Στρατηγόπολου από τη φλόγα

Νέες Πεντηκοστιανές λαμογιές «αναγεννημένων» ΕΑΕΠιτών

Το νέο ¨αντιαιρετικό εγκόλπιο" των πεντηκοστιανών της ΕΑΕΠ. Προσέξτε τη Βυζαντινή γραμματοσειρά που παραπλανά τους ανυποψίαστους χριστιανούς.

Έχουν χάσει κάθε έλεγχο οι “αναγεννημένοι” “σεσωσμένοι” πεντηκοστιανοί της ΕΑΕΠ. Έφτιαξαν “μαϊμού” Αντιαιρετικό Εγκόλπιο προκειμένου να εξυπηρετήσουν σκοτεινούς (πραγματικά) σκοπούς. Ιμιτασιόν σελίδα και ιμιτασιόν χαρίσματα όπως ιμιτασιόν ο ίδιος ο διάβολος. Προσέξτε παιδιά χάσατε το δρόμο!

Η  ιστοσελίδα που παραπλανητικά φέρει το όνομα ΠΕΡΙ ΑΙΡΕΣΕΩΝ ΕΓΚΟΛΠΙΟ (με βυζαντινή γραμματοσειρά παρακαλώ)  με ηλεκτρονική διεύθυνση www.egolpio.net.

Οι συνδέσεις της σελίδας παραπέμπουν σε σάιτς της ΕΑΕΠ

Ο καθένας μας μπορεί να διακρίνει τις ομοιότητες και στο όνομα αλλά και στη διεύθυνση με την ιστοσελίδα ΑΝΤΙΑΙΡΕΤΙΚΟΝ ΕΓΚΟΛΠΙΟΝ (www.egolpio.com) της οποίας είμαι δημιουργός. Όπως καταλαβαίνω η σελίδα μας ενοχλεί πολύ τους αιρετικούς οι οποίοι για άλλη μια φορά χρησιμοποιούν αθέμιτα μέσα προς επίτευξη δολίων και σκοτεινών σκοπών.

Η σελίδα της ΕΑΕΠ "Χριστιανισμός & Επιστήμη" σύνδεσμος από το μαϊμού Εγκόλπιο

Παλιά τους τέχνη κόσκινο η ΑΠΑΤΗ και η ΔΙΑΒΟΛΗ όπως ο πατέρας τους ο διάβολος τους δίδαξε. Το χούϊ δεν κόβεται το άτιμο.

Δείτε εδώ κάποιες από τις απάτες τους:

Αφελείς ή Προβατόσχημοι Λύκοι;

http://www.egolpio.com/PENTECOSTAL/chalkias.htm

http://www.egolpio.com/PENTECOSTAL/apath_greekbiblos_1.htm

http://www.egolpio.com/PENTECOSTAL/apath_greekbiblos_2.htm

Άξιος ο μισθός σας παιδιά! Και εις ανώτερα! Άραγε τι έχουν να πουν οι φίλοι μου οι “ποιμένες” της ΕΑΕΠ;

Ο υιός του Θεού υιός της Παρθένου γίνεται

Σήμερον της σωτηρίας ημών το κεφάλαιον,
Και του απ’ αιώνος μυστηρίου η φανέρωσις.
Ο υιός του Θεού υιός της Παρθένου γίνεται Και Γαβριήλ την χάρην ευαγγελίζεται.
Διό και ημείς συν αυτώ Τη Θεοτόκο βοήσωμεν
Χαίρε κεχαριτωμένη, ο Κύριος μετά σού.

«Πατρίς, να μακαρίζεις γενικώς όλους τους Έλληνες, ότι θυσιάστηκαν για σένα, να σαναστήσουνε, να ξαναειπωθείς άλλη μια φορά ελεύθερη πατρίδα, που ήσουνα χαμένη και σβησμένη από τον κατάλογο των εθνών. Όλους αυτούς να τους μακαρίζεις. Όμως να θυμάσαι και να λαμπρύνεις εκείνους που πρωτοθυσιάστηκαν στην Αλαμάνα, πολεμώντας με τόση δύναμη Τούρκων· κι εκείνους που αποφασίστηκαν και κλείστηκαν σε μια μαντρούλα με πλίθες, αδύνατη, στο Χάνι της Γραβιάς· κι εκείνους που λιώσανε τόση Τουρκιά και πασάδες στα Βασιλικά· κι εκείνους που αγωνίστηκαν σα λιοντάρια στη Λαγκάδα του Μακρυνόρου, όπου πολεμήθηκαν συνχρόνως σαυτές τις δυο θέσες πούναι τα κλειδιά σου -ένα η Πόρτα του Μακρυνόρου, και τάλλο των Θερμοπύλων.

Κι αφού πήγανε κι από τα δυο μέρη νανοίξουνε δρόμο οι Τούρκοι, εκείνοι οι αθάνατοι, τόσοι λίγοι, ογδόντα ένας στη Λαγκάδα, γιόμωσαν τον τόπο κόκαλα εκεί. Και τους καταδιάλυσαν, εκείνοι οι ολίγοι, στάλλο μέρος των Θερμοπύλων κι άλλού. Αυτήνοι σε ανάστησαν και δεν μπήκε δύναμη και ζαϊρέδες και πολεμοφόδια. Αυτήνοι ψύχωσαν εκείνους που πολιορκούσαν τους ντόπιους Τούρκους και φρουρές· και νηστικούς κι αδύνατους τους περιλάβαν και τους σφάξαν σαν τραγιά.

Και τέλος πάντων, πατρίδα, αυτήνοι κατατρέχονται από τους Εκλαμπρότατους, τους Εξοχώτατους, από τον Κυβερνήτη σου κι αδελφούς του. O Αγουστίνος κι ο Βιάρος αυτήνων των σκοτωμένων τις γυναίκες και κορίτσια κυνηγούν.

Αυτούς τους αγωνιστάς κατατρέχουν και τους λένε να πάνε να διακονέψουν: «Ποιος σας είπε» τους λένε «να σηκώσετε άρματα να δυστυχίσετε;»

Μακρυγιάννης  (Β΄ 67-68).

Η πορεία προς το μαρτύριον του πατριάρχη Γρηγορίου του Ε’

Η ατέλειωτη μέρα έπαιρνε σιγά-σιγά τα μάτια της πάνω από την Πόλη. Η προετοιμασία του δειλινού είχε αρχίσει. Η ώρα του Λυχνικού! Μια νευρικότητα, μια αδημονία, ένα άγχος, είχε κυριέψει στρατιώτες και αξιωματικούς. Κι αυτός ο όχλος είχε πια αποκάμει να ξεφωνίζει κι έμνησκε σιωπηλός αναμένοντας να τελειώσει το θέαμα. Όταν φάνηκε ένας νεαρός αξιωματικός. Κάτι είπε κι όλοι έτρεξαν προς το μέρος του. Το ξύπνημα απ το λήθαργο της αναμονής πέρασε και στον όχλο, που άρχισε με μιας τους αλαλαγμούς.

Ο κεσεδάρης πλησίασε κοντά και τον άρπαξε με μίσος από το ράσο. Η όψη του πέρασε γρήγορα από την ηρεμία στην αγριάδα.
Ήρθε η ώρα σου, γκιαούρ, του είπε.
Με σπρωξιές και βρωμόλογα τον έφερε στη μεσαία πόρτα ακριβώς κάτω από την αγχόνη. Τον άφησε εκεί και στάθηκε πιο πέρα. Ήταν η σειρά του γενιτσάραγα να μπει στη σκηνή. Με επίσημο ύφος άρχισε να διαβάζει την καταδικαστική απόφαση του Σουλτάνου:
«Ο άπιστος Έλλην Πατριάρχης δεν ηδυνήθη να συμμεθέξη νυν εις τας στάσεις και την επανάστασιν του έθνους αυτού, επιχειρηθείσαν υπό διαφόρων διεφθαρμένων προσώπων, επιλαθομένων εαυτών… Ένεκα της διαφθοράς της καρδίας του αυτού ου μόνον δεν εγνωστοποίησεν, ουδ’ ετιμώρησεν τους απλούς ανθρώπους, αλλά κατά πάσαν πιθανότητα, αυτός ο ίδιος μετέσχε κρυφίως ως αρχηγός της επαναστάσεως… Επειδή δε επείσθημεν πανταχόθεν περί της προδοσίας αυτού, αναγκαίον κατέστη όπως αφαιρεθή το σώμα του από της γης, και δια τούτο απηγχονίσθη, ίνα χρησιμεύση παράδειγμα δια τους λοιπούς».

Κανείς δεν πρόσεχε. Ήταν μια τυπική διαδικασία. Ο όχλος φώναζε ξέφρενα, οι στρατιώτες κατάκοποι παρακάλεγαν να τελειώσουν, να γυρίσουν πίσω στους στρατώνες, οι δήμιοι αδημονούσαν για την τελική πράξη κι ο Γρηγόριος συνέχιζε ν’ αδιαφορεί για τα γινόμενα. Μόνος ανάμεσα σε τόσον κόσμο, κλεισμένος στις σκέψεις και τις προσευχές του, έμοιαζε μ’ απλό παρατηρητή στο δικό του δράμα. Για μια στιγμή, γύρισε τα μάτια του στον ουρανό και μετά τα σφάλισε μη θέλοντας να δει τις τόσες αηδίες γύρω του.
Όταν τέλειωσε ο γενιτσάραγας, ακούστηκε η φωνή του μποσταντζήμπαση:
Άτιμε, προδότη, αχάριστε. Κρεμάστε τον να τελειώνουμε.

Οι στρατιώτες άρχισαν να του δένουν χέρια και πόδια καταπώς γίνεται σ’ αυτές τις περιπτώσεις. Όση ώρα χρειάστηκαν για τη δουλειά αυτή, μια απέραντη σιγή είχε απλωθεί στο θορυβώδες πλήθος. Κανείς δεν ακουγόταν. Όλοι παρακολουθούσαν χωρίς να βγάζουν άχνα. Οι δήμιοι ήταν έτοιμοι να τραβήξουν το σχοινί, όταν ακούστηκε μια γυναικεία φωνή απ απέναντι. Μια φωνή, που τάραξε τη σιωπή, έσκισε τον αγέρα κι ακούστηκε σ’ όλα τα γύρω ρωμαίικα σπίτια, που βουβά παρακολουθούσαν την τραγωδία:
Θεέ μου. Κρεμούν τον Πατριάρχη!
Στα παράθυρα ξεπρόβαλαν δειλά τα φοβισμένα πρόσωπα, που προσπαθούσαν να δουν τι γίνεται στη μεσαία πόρτα. Ο θρήνος, που τις μέρες αυτές είχε θρονιασθεί στις ψυχές, γίνηκε τώρα κλάμα γοερό, κοπετός και μοιρολόγι.
Ο κεσεδάρης στάθηκε απέναντί του και επιθεωρούσε αν όλα είχαν γίνει όπως έπρεπε. Μετά έγνεψε ν’ αρχίσουν. Ένας του πέρασε τη θηλειά στο λαιμό, την έσφιξε και τη δοκίμασε. Μετά τρεις χεροδύναμοι τράβηξαν απότομα την άλλη άκρη του σχοινιού. Το γέρικο σώμα πετάχτηκε απότομα ψηλά. Άρχισε να σπαρταρά, μία, δύο, τρεις φορές. Ο Πατριάρχης ήταν νεκρός.

Ένα ξέφρενο ξεφωνητό γιόμισε αμέσως την ατμόσφαιρα. Οι στρατιώτες έσυραν τα σπαθιά τα ύψωσαν θριαμβευτικά και αλάλαζαν μαζί με τον όχλο. Άλλοι πανηγυρίζοντας έρριχναν στον αέρα κουμπουριές. Τους είπαν πως αυτός είναι ο φταίχτης για το ζορμπαλίκι των ραγιάδων και δεν είχαν λόγο να μην το πιστεύσουν. Τους είπαν πως ο Αλλάχ θέλει εκδίκηση και δεν είχαν λόγο να μην το κάνουν. Μπροστά τους κρεμόταν ο ένοχος. Ο καθένας ποθούσε να πάει απ’ το δικό του χέρι. Κι αν αυτό δεν ήταν μπορετό πριν, τώρα που κρεμόταν άψυχος στη μεσαία πόρτα μπορούσαν να του ρίξουν το δικό τους ανάθεμα για να ησυχάσει κι η συνείδησή τους.
Μερικοί έμειναν μόνο στις βρισιές. Οι πιο πολύ σπρώχνονταν να ζυγώσουν, για να χτυπήσουν τον νεκρό, να του πετάξουν μια πέτρα, ν’ ασχημονήσουν. Έλεγες πως ήθελαν για δεύτερη φορά να τον σκοτώσουν. Ακόμη και κυρτωμένοι γέροντες δεν έχασαν την ευκαιρία. Ένας μάλιστα άρχισε να χτυπά με τόση μανία, βγάζοντας άναρθρες κραυγές, που έπεσε κάτω λιπόθυμος. Νόμισαν πως έπαθε αποπληξία! Λένε πως κάπου εκεί, σε μια γωνία, μέσα απ την άμαξά του, παρακολουθούσε ο ίδιος ο Βεζύρης.

Τρεις μέρες κρεμόταν ο Πατριάρχης μπρός στη μεσαία πόρτα. Την πόρτα που είχε διαβεί αναρίθμητες φορές, από νεαρό σκολιαρόπαιδο, που θαμπωμένο πρωτοείδε το Φανάρι, ίσαμε γέρος Πατριάρχης που μπαινόβγαινε ανυποψίαστος για τον προορισμό της. Τώρα το νεκρό σώμα του έμοιαζε ν’ απαγορεύει τη διέλευση, φύλακας και σεβάσμιο προσκυνητάρι της. Ήταν ένα εμπόδιο που θα την κρατούσε αιώνια κλειστή. Από κείνη τη μέρα κανείς δεν την ξαναπέρασε. Έκλεισε για όλους και για πάντα.

Μήπως δωρεάν φοβείται ο Ιώβ τον Θεόν;

Και είπεν ο Κύριος προς τον Σατανάν, Έβαλες τον νούν σου επί τον δούλον μου Ιώβ, ότι δεν υπάρχει όμοιος αυτού εν τη γη, άνθρωπος άμεμπτος και ευθύς, φοβούμενος τον Θεόν και απεχόμενος από κακού;

Και απεκρίθη ο Σατανάς προς τον Κύριον και είπε. Μήπως δωρεάν φοβείται ο Ιώβ τον Θεόν;

Δεν περιέφραξας κυκλόθεν αυτόν και την οικίαν αυτού και πάντα όσα έχει; τα έργα των χειρών αυτού ευλόγησας, και τα κτήνη αυτού επληθύνθησαν επί της γής·

Πλην τώρα έκτεινον την χείρα σου και έγγισον πάντα όσα έχει, διά να ίδης εάν δεν σε βλασφημήση κατά πρόσωπον.

(Ιωβ α’ 8-11)

σ.σ: Όπου ΙΩΒ ας βάλει ο καθένας μας το όνομά του…

ΤΑ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΑ ΕΦΟΔΙΑ ΤΩΝ ΥΠΟΔΟΥΛΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ

Παραθέτουμε  τρία αποσπάσματα κειμένων από σημαντικές εκκλησιαστικές προσωπικότητες της περιόδου της Τουρκοκρατίας. Πρόκειται για τον μαρτυρικό Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως Κύριλλο Λούκαρι (1572-1638), για τον Άγιο Κοσμά τον Αιτωλό (1714 1779), και για τον σπουδαίο ιεροκήρυκα και συγγραφέα του 19ου αιώνος πρωτοπρεσβύτερο Κωνσταντίνο Οικονόμο τον εξ Οικονόμων (1780 1857). Ανήκουν στη μεγάλη χορεία των διδασκάλων του Γένους, οι οποίοι καλλιέργησαν στην ψυχή των υποδούλων και των αγωνιστών τα ελληνορθόδοξα ιδανικά. Υπήρξαν και αυτοί πνευματικοί αγωνιστές και προετοίμασαν τις ψυχές των Ελλήνων ώστε να έλθει η ώρα του μεγάλου ξεσηκωμού.

Το 1616 σε πραγματεία συνταχθείσα για την ηθική ενίσχυση των υποδούλων ο Πατριάρχης Κύριλλος Λούκαρις έγραφε μεταξύ άλλων:

«Αν δεν έχωμεν σοφίαν εξωτέραν, έχομεν χάριτι Χριστού σοφίαν εσωτέραν και πνευματικήν, η οποία στολίζει την ορθόδοξόν μας πίστιν και εις τούτο πάντοτε είμεσθεν ανώτεροι από τους Λατίνους, εις τους κόπους, εις τας σκληραγωγίας. Και να σηκώνωμεν τον σταυρόν μας και να χύνωμεν το αίμα μας δια την πίστιν και την αγάπην προς τον Κύριον ημών Ιησούν Χριστόν. Αν είχε βασιλεύσει ο Τούρκος εις την Φραγκίαν δέκα χρόνους, Χριστιανούς εκεί δεν εύρισκες. Και εις την Ελλάδα τώρα διακοσίους χρόνους ευρίσκεται και κακοπαθούσιν οι άνθρωποι και βασανίζονται δια να στέκουν εις την πίστιν των, και λάμπει η πίστις του Χριστού και το μυστήριον της ευσεβείας και σεις μου λέγετε ότι δεν έχομεν σοφίαν; Την σοφίαν σου δεν εθέλω) ομπρός εις τον σταυρόν του Χριστού. Κάλλιον ήτο να έχη τινάς και τα δύο, δεν το αρνούμαι, πλην από τα δύο τον σταυρόν του Χριστού προτιμώ».

Από την όγδοη διδαχή του Αγίου Κοσμά του Αιτωλού επιλέγουμε ορισμένες σοφές σκέψεις και προτροπές του για την αξία του σχολείου:

«Αδελφοί μου, τόσον τα εμελέτησα τα γράμματα, καθώς ο χρυσικός λογαρίζει το ασήμι…..και τότε είναι λαμπρόν και καθαρόν και το αγοράζει με κάθε προθυμίαν ο άνθρωπος, έτσι και εγώ) ηύρα καθαρά, άγια και αληθινά, λαμπρά και υπερελαμπρότερα από τον ήλιον τα λόγια και τα προστάγματα του Χριστού, και όποιος πιστεύει τον Χριστόν και τον λέγει Θεόν και κάμνει τα πράγματά του, οπού λέγει το άγιον Ευαγγέλιον, εκείνος είναι καλότυχος και τρισμακάριστος και καμμίαν φοράν δεν θέλει εντροπιασθή, και δια τούτο πρέπει να στερεώνετε σχολεία Ελληνικά, να φωτίζονται οι άνθρωποι. Διότι διαβάζοντες τα Ελληνικά τα ηύρα οπού λαμπρύνουν και φωτίζουν τον νουν του μαθητού ανθρώπου, καθώς φωτίζει ο ήλιος την γην, όταν είναι ξαστεριά και βλέπουν τα μάτια μακρυά, έτσι βλέπει και ο νους τα μέλλοντα. Απεικάζουν όλα τα καλά και τα κακά, φυλάγονται από κάθε λογής κακόν και αμαρτίαν. Διατί το σχολείον ανοίγει την έκκλησίαν, μανθάνομεν τι είναι ο Θεός, τι είναι η Αγία Τριάς, τι είναι άγγελος, τι είναι αρετή, τι είναι οι δαίμονες, τι είναι κόλασις. Τα πάντα από το σχολείον τα μανθάνομεν».

Ο λόγιος κληρικός Κωνστανίνος Οικονόμος, ο οποίος έζησε κατά την περίοδο της Ελληνικής Επαναστάσεως εκήρυττε τα ακόλουθα για να τονώσει τον πατριωτισμό των Ορθοδόξων Ελλήνων:

Θρησκευτικο-Εθνικο-Απελευθερωτικός ο χαρακτήρας της Ελληνικής Επαναστάσεως

Πρώτα ο λόγος στους πρωτομάστορες του αγώνα, στους καπεταναίους και λοιπούς αγωνιστές που σήκωσαν τα άρματα, πολέμησαν και θυσιάσθηκαν.

Έλεγε λοιπόν ο περίφημος γέρος του Μωριά, ο Θ. Κολοκοτρώνης:
Η επανάσταση η εδική μας δεν ομοιάζει με καμμίαν απ’ όσες γίνονται την σήμερον εις την Ευρώπην. Της Ευρώπης οι επαναστάσεις είναι εναντίον των διοικήσεών των, είναι εμφύλιος πόλεμος. Ο εδικός μας πόλεμος ήταν ο πλέον δίκαιος, ήταν έθνος με άλλο έθνος.

Άλλοτε πάλι έλεγε:

Ημείς όλοι οι Έλληνες, μη ανεχόμενοι πλέον τον βαρύτατον ζυγόν της τυραννίας, με μίαν γνώμην και ορμήν, επικαλεσθέντες την Θείαν βοήθειαν, εδράξαμε τα όπλα, επί σκοπώ να τον αποτινάξωμεν πλέον και να ζήσωμεν ελεύθεροι και απεφασίσαμεν ή ν’ αποθάνωμεν το έθνος ολόκληρον ή δούλοι τινός να μην είμεθα στο εξής ή ο πόλεμος γίνεται δια την πατρίδα μας, είναι ιερός.

Τέλος είναι πασίγνωστος και κλασικός ο λόγος που απηύθυνε ο Κολοκοτρώνης στην Πνύκα προς τη σπουδάζουσα τότε νεότητα, όπου μεταξύ άλλων είπε: Όταν αποφασίσαμε να κάμωμε την Επανάσταση, δεν εσυλλογισθήκαμε ούτε πόσοι είμεθα ούτε πως δεν έχομε άρματα…αλλ’ ως μία βροχή έπεσε εις όλους μας η επιθυμία της ελευθερίας μας και όλοι, και οι κληρικοί, και οι προεστοί, και οι καπεταναίοι και οι πεπαιδευμένοι και οι έμποροι, μικροί και μεγάλοι όλοι εσυμφωνήσαμε εις αυτόν τον σκοπό, και εκάμαμε την Επανάσταση.

Ο δε στρατηγός Ι. Μακρυγιάννης έγραψε στα απομνημονεύματά του:

Πήγα στοχάσθηκα και τόβαλα όλα ομπρός και σκοτωμόν και κινδύνους και αγώνες θα τα πάθω δια την ελευθερίαν της πατρίδος μου και της θρησκείας μου.

Αλλού πάλι:

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΑΙ ’21

Η έλλειψη κριτικής ικανότητας ή και ηθελημένη ιδεολογική χρήση και ερμηνεία της ιστορίας παράγει κατά καιρούς τις γνωστές αρνητικές εκτιμήσεις για τη στάση της Εκκλησίας απέναντι στη Μεγάλη Ελληνική Επανάσταση. Και είναι γεγονός, ότι έχουν γραφεί και γράφονται συνεχώς σπουδαίες μελέτες, και όχι μόνο από κληρικούς ή θεολόγους, που δίνουν την όψη των πραγμάτων, που βγαίνει αβίαστα μέσα από τις πηγές, ελληνικές και ξένες.

Είναι φυσικό όμως να λαμβάνονται σοβαρά υπόψη στο χώρο της ιστορικής έρευνας οι μαρτυρίες εκείνες, που προέρχονται από πρόσωπα, που μπορούν να χαρακτηρισθούν «ουδέτερα» στην τοποθέτηση τους, τουλάχιστον ως ένα σημαντικό βαθμό. Τέτοια πρόσωπα είναι και οι ξένοι, που βρέθηκαν στο χώρο των εξελίξεων, για τη διεκπεραίωση ιδιωτικών τους υποθέσεων και που οι συγκυρίες θέλησαν να γίνουν μάρτυρες των γεγονότων, τα οποία κάποια στιγμή περιγράφουν και ερμηνεύουν σε κείμενα τους. Στην κατηγορία αυτή ανήκουν και οι Υπάλληλοι-Agents των δυτικών Ιεραποστολικών Εταιρειών, -όπως λ. χ. ο πράκτορας της British and Foreign Bible Society του Λονδίνου Henry Daniel Leeves (1790-1845), που για μια εικοσιπενταετία (1821-1845) υπήρξε η ψυχή της Εταιρείας αυτής στη Μικρασία, στην Επτάνησο και στην Ελλάδα. Κάτοχος διαφόρων πανεπιστημιακών τίτλων, ευφυέστατος και έμπειρος, είχε όλες τις προϋποθέσεις για να δει τα πράγματα και πίσω από την επιφάνεια τους, στο «δυσθηρήτατον» βάθος τους, με όλη την υπευθυνότητα άλλωστε, που επέβαλε η αντικειμενική ενημέρωση της Εταιρείας του.

Σε Εκθέσεις (Reports) σύγχρονες με την έναρξη της Ελληνικής Επαναστάσεως δίνει ο Leeves ξεκάθαρες πληροφορίες για τα συντελούμενα στην έδρα του Οικουμενικού Πατριαρχείου, την Πόλη, που είχε φθάσει πριν από τις 8 Φεβρουαρίου 1821 (ν.ημ.). Παραθέτουμε τις πληροφορίες, που δίνει για την αρχή της Ελληνικής Επαναστάσεως, σε μετάφραση από τα δημοσιευμένα πρωτότυπα, για να διατυπωθούν μετά μερικές συμπερασματικές σκέψεις:

«Θεραπεία, 9. 4. 1821 (ν. ημ. ), δηλ. 29 Μαρτίου (π. ημ. )

(. . . ) Οι συνέπειες της επανάστασης των Ελλήνων στις επαρχίες της Βλαχίας και Μολδαβίας υπήρξεν η φυγή μερικών και η σύλληψη και εκτέλεση άλλων στην Κωνσταντινούπολη, τους οποίους η Πύλη θεώρησε ότι είχαν σχέση με τους Επαναστάτες. Τρεις Επίσκοποι της Ελληνικής Εκκλησίας συνελήφθησαν πριν από μερικές μέρες, και σήμερα το πρωί έμαθα, ότι δύο ακόμη προστέθηκαν σ’ αυτούς. Το σύνολο των Ελλήνων βρίσκεται σε κατάσταση εξαιρετικού τρόμου, μη γνωρίζοντας, σε ποιους θα στραφεί στη συνέχεια η υποψία της Κυβερνήσεως. Όλοι οι Τούρκοι, κάθε κατηγορίας, είναι κατά διαταγήν του Σουλτάνου στα όπλα και, όπως είναι φυσικό να αναμένεται σε τέτοιες περιπτώσεις, έχουν συμβεί πράξεις βίας σε άτομα. Όχι γιατί έχω λόγους για προσωπικό συναγερμό, αλλά είναι φανερό, ότι πρέπει να μείνω στην ησυχία μου, και φοβούμαι ότι πρέπει να σταματήσω τις επισκέψεις μου στο Φανάρι, μέχρι να έλθουν πιο ήρεμοι καιροί. . . (. . . ).

Κων/λη, 11/23, Απριλίου 1821.

(. . . ) Στο τελευταίο γράμμα μου δεν σάς έδωσα παρά μια μελαγχολική αναφορά για την κατάσταση των δημοσίων πραγμάτων σ’ αυτή τη χώρα. Με λύπη μου πρέπει να προσθέσω ότι έφθασαν σε ένα σημείο ακόμη περισσότερο απελπιστικό. Και δεν μπορεί να προβλεφθεί τι θα συμβεί. Κάθε μέρα συμβαίνουν και νέες εξεγέρσεις εναντίον των Ελλήνων και όσον αφορά στις προσπάθειες της εταιρείας μας [. . . ] η ελπίδα για εκτύπωση της Αγίας Γραφής εδώ, επί του παρόντος, γίνεται σκοτεινότερη. Χθες, ο υπερήλικας και σεβάσμιος Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως συνελήφθη και σήμερα το πρωί τον κρέμασαν εξευτελιστικά μπρος από την πύλη της Εκκλησίας του (εννοεί του Πατριαρχείου). [. . . ] (Ο Άγγλος Δραγουμάνος της Πύλης) βρήκε τον Ιλαρίωνα και τον ηγούμενο του Μοναστηρίου του, Αρχιεπίσκοπο του Σινά, αναστατωμένους. Είχαν γίνει μάρτυρες της θλιβερής σκηνής του θανάτου (εκτελέσεως) του Πατριάρχη τους και τεσσάρων Επισκόπων (γρ. Μητροπολιτών), που είχαν την ίδια με αυτόν τύχη. . . (. . . ).

Θεραπεία 12/24 Μαΐου 1821

(. . . ) Από το τελευταίο μου γράμμα, έχουμε κάπως περισσότερη ησυχία. Μολονότι τα πράγματα κατ’ ουσίαν μένουν στην ίδια κατάσταση [. . . ] αισθανόμαστε περισσότερη ασφάλεια. Οι δημόσιες εκτελέσεις εκείνων, που κατηγορούντο ως αναμεμειγμένοι στη συνωμοσία και οι δολοφονίες Ελλήνων είναι τώρα αραιότερες. Όλοι οι Τούρκοι όμως παραμένουν ακόμη ένοπλοι και από τις πληροφορίες για όσα συμβαίνουν στο Αιγαίο και τις εκεί προετοιμασίες δεν φαίνεται ότι η παρούσα υπόθεση θα μπορούσε να λάβει γρήγορα ένα τέλος. . . (. . . ).

(Ο Leeves ετοιμάζεται για αναχώρηση. Στις 13 Αυγούστου θα εγκαταλείψει την Πόλη και στις 3 Σεπτεμβρίου θα φθάσει στην Οδησσό).

Ο Άγγλος μισσιονάριος εκθέτει με συντομία, αλλά και καθαρότητα και ακρίβεια, το κλίμα, που δημιουργήθηκε στην Κωνσταντινούπολη αμέσως μετά την έναρξη της Επαναστάσεως του Αλ. Υψηλάντη. Όσα λέγει είναι γνωστά: η φυγή μερικών οικογενειών και οι συλλήψεις κληρικών και λαϊκών επισήμων. Οι Μητροπολίτες, που συνελήφθησαν, ήσαν οι Εφέσου, Νικομήδειας, Χαλκηδόνος, Δέρκων, Θεσσαλονίκης και Αδριανουπόλεως. Ο γενικός συναγερμός των Τούρκων και οι διαπραττόμενες βιαιοπραγίες δημιουργούν αίσθημα φοβίας και στους ξένους. (Σε ένα σημείο θα γράψει: «Ακόμη και οι Φράγκοι-Franks! μόλις γίνονταν σεβαστοί» – μετά την εκτέλεση του Γρηγορίου του Ε). Κλίμα τρομοκρατίας και ανασφάλειας επικρατεί σε Ρωμηούς και ξένους στους επόμενους μήνες.

Το σημαντικότερο όμως εδώ είναι, ότι η εκτέλεση (απαγχονισμός) του άγιου Πατριάρχη Γρηγορίου του Ε’ τοποθετείται στο ίδιο πλαίσιο με τις υπόλοιπες εκτελέσεις Ελλήνων, δηλαδή ήταν και αυτός ένας ένοχος (κατά τις εκτιμήσεις της Πύλης) και συνυπεύθυνος για την έκρηξη της Επαναστάσεως. Ούτε η ελάχιστη αμφιβολία διατυπώνεται για πιθανή ελεγχόμενη στάση του Οικουμενικού Πατριάρχη. Και από επιτόπια μελέτη των παραπάνω γραμμάτων στο πρωτότυπο τους, στο Αρχείο της Βιβλικής Εταιρείας, γνωρίζουμε ότι τίποτε σχετικό δεν υπάρχει και στο αδημοσίευτο τμήμα τους. Ο Leeves γίνεται έτσι μάρτυρας -σημαντικός- για τη μεγάλη θυσία του άγιου Πατριάρχη και των συναθλητών του κληρικών και λαϊκών για την ιερή υπόθεση της Παλιγγενεσίας του Γένους.

Από τη σελίδα μας

Δυο λόγια για τον Μακρυγιάννη από τον …Μακρυγιάννη

«Εκεί πού ‘φκιανα τις θέσεις στους Μύλους, ήρθε ο Ντερνύς να με ιδεί: Μου λέγει:
»- Τι κάνεις αυτού; Αυτές οι θέσες είναι αδύνατες· τι πόλεμο θα κάνετε με τον Μπραΐμη αυτού;
»Του λέγω:
»- Είναι αδύνατες οι θέσες κι εμείς. Όμως είναι δυνατός ο Θεός που μας προστατεύει, και θα δείξομε την τύχη μας σαυτές τις θέσες τις αδύνατες. Κι αν είμαστε ολίγοι στο πλήθος του Μπραΐμη, παρηγοριόμαστε μέναν τρόπο· ότι η τύχη μας έχει τους Έλληνες πάντοτε ολίγους. Ότι αρχή και τέλος παλαιόθε και ως τώρα, όλα τα θεριά πολεμούν να μας φάνε και δεν μπορούνε. Τρώνε από μας και μένει και μαγιά. Και οι ολίγοι αποφασίζουν να πεθάνουν. Και όταν κάνουν αυτήνη την απόφαση, λίγες φορές χάνουν και πολλές κερδαίνουν. Η θέση όπου είμαστε σήμερα εδώ είναι τοιούτη. Και θα ιδούμε την τύχη μας οι αδύνατοι με τους δυνατούς.
»- Τρε μπιεν, λέγει κι αναχώρησε ο ναύαρχος»

”Είχα και ένα μήνα όπου άρχισα να παίρνω μιστόν του βαθμού μου, καθώς και οι άλλοι, έπαιρνα τρακόσες εξήντα δραχμές. Είδα αυτό και πέθαιναν οι άνθρωποι εις τα παλιοκλήσια, οπλαρχηγοί κι άλλοι και από την πείνα κι από το κρύο, τότε στοχάστηκα, οι αγωνισταί να πεθαίνουν της πείνας κι εμείς να πλερωνώμαστε ολίγοι άνθρωποι. Εμείς οι ολίγοι φέραμεν την λευτεριά; Να κόψωμεν κι εμείς τον μιστόν μας,είτε να πάρουν και οι αδελφοί μας συναγωνισταί! Ει δέ ξίκι να γένει και σε μας. Τότε φκιάνω μιάν αναφοράν και λέγω “επειδήτις όσοι αγωνίστηκαν πεθαίνουν απο την πείνα και την ταλαιπωρίαν, καθώς και οι χήρες των σκοτωμένων και τα παιδιά τους, τον μισθόν όπου μου δίνετε διατάξετε να μου κοπή όλος και να τον δίνετε εις τους αγωνιστές και χήρες κι ορφανά των σκοτωμένων”.

Κλείνω  με το μνημειώδες κείμενο της διαθήκης του, που συντάχθηκε την νύκτα του κινήματος της 2ας προς 3ην Σεπτεμβρίου 1843.Στον Μακρυγιάννη οφείλεται εξ ολοκλήρου η διοργάνωσις του κινήματος αυτού που συνετέλεσε στην ομαλοποίηση του ελευθέρου βίου. Το σπίτι του το βράδυ εκείνο πολιορκείται από πεζούς και ιππείς. Η ζωή του για μια ακόμα φορά διατρέχει τον έσχατο κίνδυνο. Σ’ αυτή την ώρα πέφτει στα γόνατα και ζητάει ”φώτισιν και θάρρος”. Σηκώνεται ενισχυμένος και μέσα σε εκείνη την αντάρα γράφει την διαθήκη του, που είναι ένας εθνικοθρησκευτικός θούριος.

“…Εις δόξαν τού δίκιου και μεγάλου Θεού.
Κύριε Παντοδύναμε! Εσύ Κύριε θα σώσεις αυτό το αθώο έθνος. Είμαστε αμαρτωλοί, είσαι Θεός! Ελέησέ μας, φώτισέ μας και κίνησέ μας εναντίον του δόλου και της απάτης, της συστηματικής τυραγνίας της πατρίδος και της θρησκείας. Εις δόξαν Σου Κύριε σηκώνεται απόψε η σημαία της λευτεριάς αναντίον της τυραγνίας! Πατριώτες! Πεθαίνω διά την πατρίδα, στέκω εις τον όρκον μου τον πρώτον.Δεν μπορώ πατρίδα να σε βλεπω τοιούτως και των σκοτωμένων τα παιδιά και οι γριγιές να διακονεύουν και τις νιές να τις βιάζουν δια κομμάτι ψωμί εις την τιμή τους οι απατεώνες της πατρίδος. Γιομάτες οι φυλακές απο αγωνιστές και στα σοκάκια σου διακονεύουν αυτείνοι οι αγωνιστές,όπου χύσανε το αίμα τους δια να ξαναειπωθή “πατρίδα Ελλάς”. Είτε ελευτερία κατά τούς αγώνες μας και θυσίες μας,είτε θάνατος σε μας! Πεθαίνω εγώ πρώτος απόψε. Εχετε γειά, πατριώτες και εις την άλλην ζωήν σμίγομεν, εκεί όπούνε και οι άλλοι συναγωνισταί μας εις τον κόρφον του αληθινού Βασιλέως, του μεγάλου Θεού, του αληθινού. Πατρίδα ,σ’αφήνω ανήλικα παιδιά και γυναίκα, άν τ’αφήσουνε ζωντανά, τ’αφήνω εις την προστασίαν σου. Κοίταξε οτ’ είναι παιδιά του τίμιου αγωνιστή Μακρυγιάννη. Ποτές αυτός δεν σε ψύχρανε εις τα δεινά σου και τώρα πρόθυμος να πεθάνη δια σένα για να σε δούνε τα παιδια του ελεύθερη Ελλάδα κι όχι παλιόψαθα της τυραγνίας και των κολάκων της. Δια τα παιδιά μου αφήνω κηδεμόνες τον κύριο Μιχαήλ Σκινά, Μελά, Δόσιον, Καλλεφουρνά, γυναικάδερφόν μου Σκουζέ και την γυναίκα μου. Και νακολουθήσετε κατά την παλιά μου διαθήκη ότι διαλαμβάνει,κι αν αμελήσετε εις την άλλην ζωήν θα μου δώσετε λόγον. Βιαστικός γράφω με την σημαία στο χέρι. Έχετε γεια όλοι και την τυραγνία να μην την αφήσετε να φωλιάση εις την πατρίδα, να μην ντροπιάσετε τόσα αίματα οπού χύθηκαν.”

1843 Σεπτεμβρίου 3
μακριγιάνις

Από τη σελίδα μας

ΠΩΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΕΙ ΤΟ ’21 Η ΤΟΥΡΚΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΟΓΡΑΦΙΑ

Η Ελληνική Επανάσταση του 1821 ήταν μια τραυματική εμπειρία και η ίδρυση του νέου ελληνικού κράτους ένα σοκ για τους ιθύνοντες του oθωμανικού κράτους. Μέχρι τότε και ειδικά ξεκινώντας από τον 18ο αιώνα η αυτοκρατορία έχανε εδάφη, αλλά μόνο έπειτα από στρατιωτικές ήττες απέναντι σε εχθρικά γειτονικά κράτη, όπως Αυστρία, Ρωσία και Περσία. Το «21» ήταν μια άλλη περίπτωση: είχαν επαναστατήσει για πρώτη φορά, και μάλιστα με επιτυχία, οι υπήκοοι του κράτους.

Αυτή η επανάσταση δρομολόγησε μέσα στην οθωμανική επικράτεια μια σειρά γεγονότων που γενικά θα χαρακτηρίζονταν ως: α) προσπάθειες κατανόησης «τι δεν πάει καλά;», και β) αναζήτηση μιας νέας κοινωνικής «ταυτότητας» που θα περιόριζε παρόμοια φαινόμενα αμφισβήτησης των αρχών. Στον πρώτο άξονα βλέπουμε μια σειρά από μεταρρυθμίσεις με σκοπό τον εκσυγχρονισμό του κράτους. Π.χ., καταργήθηκε ο στρατός και ο θεσμός των γενιτσάρων και οργανώθηκε ένας νέος, πιο σύγχρονος στρατός. Θανατώθηκαν είκοσι χιλιάδες γενίτσαροι (1826). Ιδρύθηκαν σχολές στα πρότυπα της Δύσης και τελικά δρομολογήθηκε το «Τανζιμάτ» (Χατ-ι Χιουμαγιούν) με σκοπό να προωθηθεί ένα είδος ισοπολιτείας (1839).

Αλλά για ορισμένους Τούρκους ερευνητές το «21» δεν αποτέλεσε έναυσμα μόνο για μια ενωτική «οθωμανική» ταυτότητα αλλά δρομολόγησε και τα πρώτα βήματα μιας εθνικής (τουρκικής) ταυτότητας. Το 1833 οργανώθηκε το Τμήμα Μεταφραστών (ένα είδος υπουργείου Εξωτερικών) το οποίο ανέλαβε τα καθήκοντα που μέχρι τότε διεκπεραίωναν οι Χριστιανοί και βασικά οι «Ρωμιοί» ως τα βασικά συστατικά μέλη του μηχανισμού των εξωτερικών υποθέσεων του κράτους. Αυτή η πράξη είναι μια ένδειξη ότι η Υψηλή Πύλη δεν εμπιστευόταν πλέον τους «Ρωμιούς», οι οποίοι εκλαμβάνονται ως οι «εθνικά Άλλοι». Με άλλα λόγια, το κράτος εδραιώνει ένα νέο φορέα εξαιρώντας τον εθνικά «Άλλο».
Ελάχιστη είναι όμως οι σύγχρονοι Τούρκοι ιστορικοί που θα συμφωνούσαν με μια τέτοια ερμηνεία του παρελθόντος. Το κάθε εθνικό κράτος καλλιεργεί μια νέα και εθνική ταυτότητα πάντα με μια ειδική ερμηνεία της ιστορίας που πληροί ορισμένες προϋποθέσεις: εξωραΐζει το παρελθόν «μας» και υμνεί τον «χαρακτήρα» του έθνους, κατασκευάζει έναν υποδεέστερο «Άλλο», ξεχνάει τα αρνητικά «μας» και γενικά κολακεύει τους πολίτες του χρεώνοντας σε άλλους τις αρνητικές εξελίξεις. Πώς θα μπορούσε να παραδεχτεί ότι έσφαλε στο παρελθόν, ότι και ο Άλλος είχε κάποιο δίκιο ή ότι ο «Άλλος» ήταν η αιτία της εθνικής αφύπνισής του;

Αρχιερείς και Φιλική Εταιρεία

ΑΡΧΙΕΡΕΙΣ ΚΑΙ Η ΦΙΛΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ

Είναι γνωστόν ότι η Φ. Ε. επήγασε από την μέσην (αστικήν) τάξιν των Ελλήνων. Εν τούτοις το εθνεγερτήριο σάλπισμά της δεν περιορίσθηκε μόνο στους εμπόρους, τεχνίτες και τους άλλους αστούς επαγγελματίες αλλά απευθύνθηκε σ’ όλα τα στρώματα, τις τάξεις και βαθμίδες της ελληνικής κοινωνίας, που ζούσαν από το ταπεινότερο καλύβι μέχρι το πιο εκθαμβωτικό παλάτι των παραδουναβίων περιοχών.
Σ’ εκείνους όμως που κατ’ εξοχήν απευθύνθηκε και από τους οποίους ζήτησε γενναία υλική και μάλιστα ηθική συνδρομή, συμπαράσταση, συμπαράταξη, καταφύγιο και προετοιμασία ήταν ο κλήρος της Ορθόδοξης Εκκλησίας.
Και ο κλήρος, με προεξάρχοντας αυτό τούτο το Πατριαρχείο στην Κων/πολη και τους λοιπούς αρχιερείς στις επαρχίες, άκουσε με προφητική αγαλλίαση, δέχθηκε με ευφροσύνη ψυχής, αγκάλιασε ολόθερμα το ελπιδοφόρο τούτο ευαγγέλιο, το εγκολπώθηκε, το έκαμε δικό του κτήμα, βίωμα και μήνυμα και συμμετέσχε ενεργά σ’ όλους τους οραματισμούς και τις επιδιώξεις της Φ. Ε.
Να τι γράφει ο υπασπιστής του Θ. Κολοκοτρώνη, ο Φώτιος Χρυσανθόπουλος ή Φωτάκος, στα απομνημονεύματά του:
Ο αξιοσέβαστος κλήρος των Ελλήνων χριστιανών ευρίσκετο τότε (δηλ. στην προεπαναστατική περίοδο) παντού εμπρός και έδιδε την βαρύτητα και την βεβαιότητα εις τον σκοπόν της επαναστάσεως και ένεκα τούτου εις τους Έλληνας εφαίνετο, ότι η σημαία της Επαναστάσεως είναι εις τας χείρας του Θεού, δια των λειτουργών της θρησκείας του.
Έτσι λοιπόν οι Φιλικοί από αυτή σχεδόν τη γενέθλια ημέρα της Εταιρείας, 14η Σεπτεμβρίου, εορτή της Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού, 1814, καθώς μαρτυρεί ο Ξάνθος εκατήχησαν διάφορους ομογενείς. . .και τινά ιερωμένους και ηγουμένους ελληνικών μοναστηρίων.

Με την πάροδο δε των χρόνων ολοένα και περισσότεροι κληρικοί, κατώτεροι και ανώτεροι, γεμάτοι λαχτάρα και οραματισμούς, πλαισίωναν τη Φιλική Εταιρεία.
Έτσι στην Πελοπόννησο π.χ. από του 1818 τόσο έντονος ήταν ο πόθος και η πίεση από μέρους των κληρικών για μύηση στη Φιλική Εταιρεία, ώστε ο ένας μετά τον άλλον μυούνται όλοι σχεδόν οι αρχιερείς της περιοχής αυτής στη Φ. Ε. και αναδεικνύονται μάλιστα και Γενικοί έφοροι των άλλων φιλικών, όπως ο Π. Πατρών Γερμανός, ο Μονεμβασίας Χρύσανθος και ο Χριστιανουπόλεως Γερμανός.
Αλλ’ αυτός ο πόθος για μύηση στη Φ. Ε. και κατ επέκταση για ελπίδα ελευθερίας δεν είχε καταλάβει μόνο τους κληρικούς και μάλιστα τους αρχιερείς της Πελοποννήσου μα και των λοιπών τμημάτων και περιοχών της Ελληνικής γης, καθώς και των παροικιών των άλλων χωρών.
Τόση έντονη και καθολική ήταν η ένταξη των ανωτέρων κληρικών και μάλιστα των αρχιερέων στη Φ. Ε., ώστε αυτός ο επικριτής της Φ. Εταιρείας και των αρχιερέων Γ. Σκαρίμπας να αναγκασθεί να ομολογήσει: Η Φιλική Εταιρεία…στο κόλπο είχε μυήσει όλους σχεδόν τους παλαιοελλαδίτες κοτσαμπασήδες και προπαντός τους δεσποτάδες.
Μέσα λοιπόν στη διετία 1819-1821 η συντριπτική πλειονότητα των Ελλήνων αρχιερέων ο ένας ύστερα από τον άλλο μυήθηκαν και έγιναν ενεργά και δραστήρια μέλη της Φ. Ε., ώστε να δημιουργηθεί ένα ισχυρό πλέγμα που επεκτείνονταν σ’ ολόκληρο το δυτικό τμήμα τουλάχιστον της Οθωμανικής αυτοκρατορίας.
Έτσι από το σύνολο των 195-200 αρχιερέων, που διαπιστώθηκε ότι υπήρχαν κατά τους χρόνους εκείνους σ’ ολόκληρο το Οθωμανικό κράτος, υπάρχουν αδιαμφισβήτητες μαρτυρίες ότι είχαν μυηθεί στη Φ. Ε. τουλάχιστον οι παρακάτω 81 αρχιερείς. Δηλ. περισσότεροι από το 1/3 του συνολικού αριθμού αυτών, χωρίς βέβαια να συνυπολογίζονται και εκείνοι που πιθανώς να ήταν μεν μέλη της Φ. Ε. αλλά δεν υπάρχουν μαρτυρίες ή ενδείξεις γι’ αυτή τους τη μύηση.
Αναλυτικώτερα κατά περιοχή αρχιερείς μέλη της Φιλικής Εταιρείας, μαρτυρούνται:

Διαβάστε Ολόκληρο το άρθρο από τη σελίδα μας

1 8 2 1: Αρχιερείς Μάρτυρες & Θύματα.

Ο Άγιος Μάρτυρας Πατριάρχης Γρηγόριος ο Ε'

ΑΡΧΙΕΡΕΙΣ ΜΑΡΤΥΡΕΣ

Ο αριθμός όμως των αρχιερέων, που συνέδραμαν, συνέπραξαν και συναγωνίσθηκαν μαζί με όλους τους άλλους Έλληνες στο έπος της παλιγγενεσίας του 1821 δεν εξαντλείται μόνο με τον παραπάνω κατάλογο, των αγωνιστών ιεραρχών.
Υπάρχει και μια δεύτερη κατηγορία αρχιερέων, οι οποίοι έδωσαν το παρόν τους, τη μαρτυρία και τη συνεισφορά τους στον αγώνα με πιο επώδυνο γι’ αυτούς τρόπο.
Πρόκειται για το νέφος εκείνο των αρχιερέων, που με ποικίλους, ασύλληπτους από ανθρώπινο νου και απερίγραπτους από ανθρώπινα χείλη η χέρια, τρόπους, δοκιμάσθηκαν, ταπεινώθηκαν, διαπομπεύθηκαν και εξευτελίσθηκαν από τους κρατούντες με φυλακίσεις, φοβερά βασανιστήρια, εξορίες, εκθρονίσεις, περιορισμούς, χλευασμούς και ταπεινώσεις για τον απλό και μόνο λόγο ότι ήταν Έλληνες Ορθόδοξοι χριστιανοί αρχιερείς. Μιλιέτ μπασήδες (=εθνάρχες) των ρωμιών και κύριοι υπόλογοι απέναντι στο σουλτάνο και τους επάρχους του για ό,τι ήθελε συμβεί στην επαρχία τους ή ακόμα και για απλή υπόνοια συνεργείας ή ανοχής, αν μη συμμετοχής, στον αγώνα των απίστων.
Έτσι ουσιαστικά οι κατά τόπους αρχιερείς των Ελλήνων ήταν στην κυριολεξία οι κυριώτεροι και πλέον υπεύθυνοι όμηροι στα χέρια του σουλτάνου, που μ’ αυτό τον τρόπο προσπαθούσε να κρατά υποχείριους και καταδυναστευόμενους τους Έλληνες κάθε περιοχής.
Αλλά παρά τα φρικτά βασανιστήρια που κατά καιρούς δοκίμαζαν οι αρχιερείς στις διάφορες τουρκικές ειρκτές, φούρνους, λουτρά και μπουντρούμια, υστερούμενοι, θλιβόμενοι, κακοχούμενοι και υφιστάμενοι τα πάνδεινα, αυτοί δεν λύγισαν. Προτιμούσαν όλες τις ταπεινώσεις, εξαθλιώσεις, εξορίες και στερήσεις και υπέμειναν, όσο άντεχαν, πιο αγόγγυστα τα ποικίλα βασανιστήρια των δημίων τους, παρά να προδώσουν το Έθνος και τους οραματισμούς του.

Αν και δεν είναι γνωστά όλα όσα υπέμειναν οι αρχιερείς από τους δυνάστες τους στα δύσκολα εκείνα χρόνια της νεώτερης Ελληνικής τιτανομαχίας και για τους περισσότερους από αυτούς ελάχιστες μόνο πληροφορίες ή απλώς νύξεις και ενδείξεις έχουμε, ενώ για τη συντριπτική πλειονότητα αυτών δε γνωρίζουμε απολύτως τίποτα, θα καταβληθεί προσπάθεια να εκδιπλωθεί και η πτυχή αυτή της προσφοράς των αρχιερέων στο 1821. Και τούτο, διότι κι αν ακόμα αυτοί δεν έφθασαν να γευθούν την τελευταία σταγόνα της ολοκληρωτικής δοκιμασίας και θυσίας τους, το θάνατο, εν τούτοις, με τα καθημερινά βασανιστήρια και εκροές των αιμάτων τους, ήταν σα να έδιναν τη ζωή τους κάθε μέρα, επιβεβαιώνοντας το Γραφικό: ένεκά σου θανατούμεθα όλη την ημέραν (Ρωμ.8,36)
Έτσι η σιωπηλή και σεμνή αυτή στρατιά των βασανισμένων και μαρτυρικών αρχιερέων, κι αν δεν έλαβε από τους ανθρώπους το φωτοστέφανο του εθνομάρτυρα και νεομάρτυρα, αναμφίβολα και αναμφισβήτητα αποτελεί την εκλεκτή μερίδα των ιδανικών εκείνων ποιμένων, που αυταπαρνούμενοι θέσεις, αίγλη, ανέσεις, τιμές, πολυχρόνια, φήμες, χειροφιλήματα αλλά και ελευθερία κινήσεως, σωματική ακεραιότητα κ.λπ μέχρι και τη ζωή τους, έθεσαν τον εαυτό τους υπέρ του λαού του Θεού, που τους εμπιστεύθηκε το γένος και η Εκκλησία, και αναδείχθηκαν πραγματικοί μ ά ρ τ υ ρ ε ς, που με όλες τις δοκιμασίες και τα βασανιστήρια τους φανέρωσαν, μαρτύρησαν και διακήρυξαν μπροστά στους αλλοπίστους τι σημαίνει Ορθόδοξος επίσκοπος.
Η στάση τους λοιπόν μπροστά στις δοκιμασίες αναδεικνύεται από τις ουσιαστικώτερες εκδουλεύσεις των αρχιερέων προς το Έθνος μια και η δική τους δοκιμασία αποδείχθηκε ακατάβλητος κυματοθραύστης όπου εκτονώνονταν το μένος, η αντεκδικητικότητα και ο θρησκευτικός φανατισμός των Μουσουλμάνων Τούρκων αφ ετέρου δε σωτήριο κρηπίδωμα για τους αγωνιζομένους Έλληνες, γιατί αντλούσαν δύναμη και κουράγιο να υπομένουν και αυτοί τους δικούς τους κατατρεγμούς και δοκιμασίες.
Αναδιφώντας λοιπόν τις πηγές της ιστορίας εκείνων των χρόνων, τις γνωστές και άγνωστες μαρτυρίες, ενθυμήσεις, απομνημονεύματα, επιστολές, κώδικες και λοιπά κείμενα με έκπληξη ανακαλύπτουμε ένα αρκετά μεγάλο αριθμό αρχιερέων να έχει δεχθεί ποικίλες δοκιμασίες, φυλακίσεις και βασανιστήρια. Το πιο ίσως αξιοθαύμαστο είναι ότι όλοι αυτοί, σεμνοί από τη φύση ή τη θέση τους, βάσταζαν, με υπερηφάνεια μεν αλλά χωρίς κομπορρημοσύνες, τα στίγματα των βασάνων ως εύσημα της συνεισφοράς των στην κοινή υπόθεση της ελευθερίας του γένους.

Ποιος όμως ο ακριβής αριθμός των δοκιμασθέντων αρχιερέων παραμένει άγνωστος. Από τα λίγα στοιχεία που μπόρεσαν να συλλεγούν προκύπτει ο παρακάτω κατάλογος, που δεν νομίζω να είναι ευκαταφρόνητος:

Οι Πατριάρχες
1) Ευγένιος
2) Άνθιμος
3) Χρύσανθος
4) Αγαθάγγελος

Οι Αρχιερείς
5) Χαλκηδόνος Άνθιμος
6) Νικομηδείας Πανάρετος
7) Δέρκων Ιερεμίας
8) Θεσσαλονίκης Ματθαίος
9) Μυτιλήνης Καλλίνικος
10) Σμύρνης Παΐσιος
11) Εφέσου Μακάριος
12) Δέρκων Νικηφόρος
13) Προύσης Νικόδημος
14) Σβορνικίου Γαβριήλ
15) Αδριανουπόλεως Γεράσιμος
16) Ηρακλείας Ιγνάτιος
17) Τορνόβου Ιλαρίων
18) Ρασκοπρεσρένης Ζαχαρίας
19) Βιζύης Ιωάσαφ
20) Φιλιππουπόλεως Σαμουήλ
21) Χαλκηδόνος Αγαθάγγελος
22) Αγαθουπόλεως Ιωσήφ
23) Βάρνας Φιλόθεος
24) Ρόδου Αγάπιος
25) Ιωαννίνων Γαβριήλ
26) Άρτης Άνθιμος
27) Ευδοκιάδος Γρηγόριος
28) πρ. Ελασσώνος Σαμουήλ
29) Ρέοντος και Πραστού Διονύσιος
30) Βρεσθένης Θεοδώρητος
31) Ευρίπου Γρηγόριος
32) Σερρών Χρύσανθος
33) Τριπολιτζάς Δανιήλ
34) Ανδρούσης Ιωσήφ
35) Κορίνθου Κύριλλος
36) Βιδύνης Γερμανός
37) Λαρίσης Μελέτιος
38) Αρκαδίας (Κρήτης) Νεόφυτος
39) Διδυμοτείχου Καλλίνικος
40) Μυριοφύτου Σεραφείμ.
41) Νύσσης Ιωσήφ
42) πρ. Μήλου Διονύσιος

Kατάλογος Αρχιερέων Αγωνιστών του ’21

Ο Φωτάκος, δίδοντας το μέτρο της εκτιμήσεως και του σεβασμού των τότε Ελλήνων στους ρασοφόρους, χαρακτηρίζει τον κλήρο θεόπεμπτο και σεβάσμιο και επιλέγει εις την επανάστασιν πρώτος ο κλήρος εφάνη εις τον αγώνα με τον σταυρόν και με τη σπάθην εις τας χείρας.

Σε άλλο πάλι σημείο των απομνημονευμάτων του (ως να διαισθάνθηκε ότι θα εγερθούν άνδρες, που θα ισχυρισθούν ότι οι αρχιερείς δια της βίας σύρθηκαν στον αγώνα) τονίζει εμφαντικά και απερίφραστα: Οι αρχιερείς της και άπας ο λοιπός κλήρος…αυθόρμητος εκινήθη. . .και πρώτος έλαβε τα όπλα.

Αναγνωρίζοντας δε την αμέριστη συμμετοχή και συνδρομή των κληρικών στους αγώνες του 1821 αναφωνεί:

Ευτυχισμένη ήταν η ημέρα της επαναστάσεως της ελληνικής φυλής, διότι και τότε και προ χρόνων ακόμη το έθνος είχε και τον θεόπεμπτον και σεβάσμιον κλήρον ως οδηγόν του… Ο Κλήρος παρουσιάσθη εμπρός με τον σταυρόν και με το όπλον εις τας χείρας, έβαλε την φωνήν εκ μέρους της θρησκείας και έδωκε το σύνθημα πατρίς και θρησκεία.. .εσυμβούλευσε, ευλόγησε, αγίασε τα όπλα, ύψωσε την σημαίαν του σταυρού… Έκαστος δε κληρικός επήρε πλέον ως έργον του πολέμου να παρευρίσκεται παντού εις τα στρατόπεδα και εις τα φροντιστήρια δια να ετοιμάζη τα πολεμοφόδια και τας τροφάς, όχι μόνον δι ιδίων εξόδων και θυσιών αλλά και με τα ιδία του τα χέρια, άλλοι δε εξ αυτών να πολεμούν τον εχθρόν της πίστεως και της πατρίδος, μαζί με τους στρατιώτας και άλλοι πάλιν να στέκωνται έμπροσθεν του Υψίστου και να επικαλούνται την εξ ύψους βοήθειαν. . .

Ούτως δε ενεργείται η Ελληνική επανάστασις από όλας τας τάξεις των κληρικών, των αρχιερέων δηλαδή, των ιερέων και των μοναχών των μοναζόντων εις τα ιερά καταγώγια, τα οποία έγιναν κοινά δια την ελευθερίαν την εθνικήν.

Τέλος η επιτροπή που συστήθηκε (1833) από τον Όθωνα (μεταξύ των οποίων ο Σπ. Τρικούπης, ο Π. Νοταράς και ο Σκαρλ. Βυζάντιος) για τα Εκκλησιαστικά πράγματα της Ελλάδος, έγραψε στην έκθεσή της:
Πρώτοι οι ιερείς του Υψίστου έκλιναν ους ευήκοον εις την φωνήν της ελευθερίας και περιζωσάμενοι μετά της νοητής ρομφαίας του Ευαγγελικού λόγου το ξίφος του Άρεως, διέπρεψαν πολλαχώς εις τον Ελληνικόν αγώνα. Και τα ονόματα των εν Κωνσταντινουπόλει αθλησάντων Αρχιερέων θέλουν στολίζει δια παντός τας πρώτας σελίδας της νεωτέρας Ελληνικής ιστορίας.

Και μόνο με τα παραπάνω κείμενα θα έπρεπε να σιγήσει κάθε αντίρρηση και αντίλογος για τη συμπεριφορά του κλήρου και μάλιστα των αρχιερέων κατά το 1821. Επειδή όμως πιθανώς να υπάρχουν έστω μερικοί που θα επιμένουν να αμφισβητούν τις μαρτυρίες εκείνων των αυτοπτών και συναγωνιστών των ιεραρχών και επειδή είναι γεγονός ότι δεν φωτίσθηκε ακόμα επαρκώς η πτυχή της συνεισφοράς των αρχιερέων στην παλιγγενεσία του 1821 θα καταβληθεί προσπάθεια να έλθουν στο φως ορισμένες τουλάχιστον ενέργειες και δραστηριότητες των τότε αρχιερέων, όσες δηλ. η σμίλη της ιστορίας κατόρθωσε να περισώσει μέσα από το χαλασμό και την ερήμωση εκείνων των χρόνων, μια και είναι αδύνατον να περιγραφεί αναλυτικά η όλη προσφορά αυτών λόγω ποικιλίας και πυκνότητος μαχητικής αλλά και εξειδικευμένης προσφοράς.

Α‘ ΑΡΧΙΕΡΕΙΣ ΑΓΩΝΙΣΤΕΣ

Πιο συγκεκριμένα αναφέρονται να έλαβαν ενεργό μέρος στον αγώνα:

Α’ Από τους αρχιερείς της Πελοποννήσου οι:
1) Παλ. Πατρών Γερμανός
2) Ρέοντος και Πραστού Διονύσιος
3) Δαμαλών Ιωνάς
4) Έλους Άνθιμος
5) Κερνίτσης Προκόπιος
6) Κορίνθου Κύριλλος
7) Ανδρούσης Ιωσήφ
8) Τριπολιτζάς Δανιήλ
9) Βρεσθένης Θεοδώρητος
10) Λακεδαιμονίας Χρύσανθος
11) πρ. Τριπολιτζάς Διονύσιος
12) Μαΐνης Νεόφυτος
13) Μαΐνης Ιωσήφ
14) Μαλτζίνης Ιωακείμ
15) Χαριουπόλεως Βησσαρίων
16) Ζαρνάτας Γαβριήλ
17) Ανδρουβίτσας Θεόκλητος
18) Πλάτζης Ιερεμίας
19) Καρυουπόλεως Κύριλλος
20) Μηλέας Ιωσήφ

Β‘ Από τους αρχιερείς της Στερεάς Ελλάδος οι:
21) Αθηνών Διονύσιος
22) Ταλαντίου Νεόφυτος
23) Λιτζάς και Αγράφων Δοσίθεος
24) Θηβών Παίσιος
25) Λοιδωρικίου Ιωαννίκιος
26) Μενδενίστης Γρηγόριος
27) Μενδενίτσης Διονύσιος

Γ‘ Από τους αρχιερείς των Νήσων Αιγαίου Πελάγους οι:
28) Καρύστου Νεόφυτος
29) Παροναξίας Ιερόθεος
30) Σάμου Κύριλλος
31) Χίου Δανιήλ
32) Σκιάθου και Σκοπέλου Ευγένιος
33) Σκύρου Γρηγόριος
34) Αιγίνης, Πόρου και Ύδρας Γεράσιμος
35) Άνδρου Διονύσιος
36) Τζιάς και Θερμίων Νικόδημος

Για όλους του παραπάνω αρχιερείς όμως ο δύσπιστος επικριτής θα μπορούσε να αντιτείνει ότι όλοι αυτοί, ή, έστω οι περισσότεροι από αυτούς, ξεσηκώθηκαν στην επανάσταση κάτω από το ζορμπαλίκι των ελληνικών γιαταγανιών. Αν είναι δυνατόν! Αλλά και εάν υποτεθεί ότι αυτή είναι η αλήθεια, τι θα μπορούσε να ισχυρισθεί για ένα άλλο νέφος αρχιερέων, που επειδή στις επαρχίες τους δεν είχε εκδηλωθεί ή δε μπόρεσε να ευδοκιμήσει η επανάσταση, δε δίστασαν να εγκαταλείψουν τους θρόνους και τις τιμές για να σπεύσουν αυτόκλητοι, όπου υπήρχαν επαναστατικές εστίες και μάλιστα προς την αγωνιζομένη νότια Ελλάδα για να συμμετάσχουν στον αγώνα προς αποτίναξη του Οθωμανικού ζυγού;
Έτσι βλέπουμε να σπεύδουν προς τις επαναστατημένες περιοχές αρχιερείς από διάφορα μέρη και με τον α ή β τρόπο να συμπράττουν και αυτοί για τον κοινό σκοπό.
Πιο συγκεκριμένα:

Εταιρία Σκοπιά και οι μπίζνες

Όλα τα κακά της μοίρας περιμένουν τους εχθρούς της Σκοπιάς

Καταπληκτική οργάνωση στον εμπορικό τομέα παρουσιάζει η εταιρία «Σκοπιά». Φροντίζει πάντοτε για την συνεχή έκδοση και διάθεση των προϊόντων της βιβλία-βιβλιάρια κ.α. Φυσικά, σαν καλή επιχείρηση, επέτυχε να γίνεται η διακίνηση, με την οποία ασχολούνται οι οπαδοί της ανέξοδα, αφού την έχει βαπτίσει «αγνή λατρεία» έργο προς δόξα του Ιεχωβά.

Με τον τρόπο αυτό επιτυγχάνει να εμπνέει στους «μάρτυρες του Ιεχωβά» αίσθημα ευθύνης προς τον Θεό και ενοχή εάν δεν ανταποκριθούν σε αυτήν την «ιερή» υπηρεσία. Ακόμη πρέπει οπωσδήποτε τα «πρόβατα» να λαμβάνουν αυτή την «πνευματική τροφή», την οποία παρέχει ο Ιεχωβά μέσω της επιγείου οργανώσεως του, για να τρέφονται οι ίδιοι και να ενημερώνουν τον υπόλοιπο κόσμο• με αυτή την διδαχή συνεχώς πιέζονται οι «μάρτυρες του Ιεχωβά».

Γράφει η οργάνωση:

1910, «Σκοπιά» (Αγγλική Έκδ., σελ. 298, 299): «Οι 6 τόμοι των Γραφικών Μελετών (του Κ. Ρώσσελ) ήσαν για τους πιστούς πολύ πιο βασικοί από την αγία Γραφή».
Ο διάδοχος του Κ. Ρώσσελ ο Ιωσήφ Ρόδερφορδ συνέχισε την δοξασία αυτή του προκατόχου του κάτι που ισχύει έως σήμερα και είναι ακριβώς αυτό που εκφράζει την «Σκοπιά» σαν εταιρία, που είναι η αύξηση των κερδών.

1928, «ΚΑΤΑΛΛΑΓΗ», σελ. 308: «Ουδείς ερευνητής δύναται να προοδεύσει και να εμβαθύνει εις τας έρευνας αυτού άνευ της βοηθείας της Σκοπιάς».

1930, «ΦΩΣ», τόμος Α’, σελ. 70: «Ο Κύριος εχρησιμοποίησε την Σκοπιά, όπως αναγγείλει τις αλήθειες».

1932, «Διεκδικήσει», τόμος Α, σελ. 122: «Η τάξη του δούλου δεν θα απατηθή, ούτε θα αποθαρρυνθή, από τις συκοφαντίες των εχθρών ότι δήθεν ασχολείται με βιβλιοπωλική επιχείρηση. Η έκδοση εντύπων γίνεται με την εντολή του Κυρίου και είναι το μεγαλύτερο προνόμιο που χορηγήθηκε εις τους επί γης οπαδούς του Χριστού».
Κατόπιν εντολής λοιπόν του Κυρίου ενεργεί ο «δούλος» και ως «πιστός» στον Κύριο υπακούει και εκδίδει βιβλία κ.α. και συγκεντρώνει χρήματα. Επίσης φαίνεται καθαρά το πως αισθάνεται η «Σκοπιά» και ποια είναι η θέση της έναντι του Ιησού Χριστού. Ομιλεί για οπαδούς. Όμως ο Ιησούς Χριστός δεν έκανε ούτε οργάνωση, ούτε κόμμα, ούτε ομάδα, για να έχει οπαδούς. Ίδρυσε Εκκλησία της οποίας είναι η Κεφαλή και μέλη της οι πιστοί που βαπτίζονται στο όνομά Του (Γαλ. γ 2629).