Pfizer : Βίος και Πολιτεία

Η Νιγηρία κατέθεσε αγωγή σε βάρος της φαρμακοβιομηχανίας Pfizer ζητώντας να της επιδικαστεί το ποσό των 7 δισ. δολ. για δοκιμές που έκανε πριν από 11 χρόνια σε 200 ασθενείς που έπασχαν από μηνιγγίτιδα, χρησιμοποιώντας ακατάλληλα φάρμακα.
Στην αγωγή της υποστηρίζει ότι η Pfizer «παράνομα και επιδεικτικά» έκανε κλινικές δοκιμές σε ορισμένα από τα θύματα επιδημίας μηνιγγίτιδας στο κρατίδιο Κάνο τον Απρίλιο του 1996, χωρίς την προηγούμενη έγκριση των ιατρικών αρχών της Νιγηρίας. Δεκάδες παιδιά τα οποία υποβλήθηκαν σε θεραπεία με αντιβιοτικά, παρουσίασαν διάφορες παρενέργειες όπως κώφωση, παράλυση, απώλεια όρασης, βλάβες στον εγκέφαλο, απώλεια ομιλίας, ψεύδισμα, ενώ υπήρξαν και περιπτώσεις θανάτων 11 περίπου στο σύνολο . Ο συνήγορος της Pfizer Αφε Μπαμπαλόλα διέψευσε όλες τις κατηγορίες. Σύμφωνα με τον ίδιο, το Trovan χρησιμοποιήθηκε σε ΗΠΑ και Ευρώπη σε πάνω από 50.000 άτομα και κανένα δεν πέθανε ούτε παρουσίασε τις επιπλοκές με τα θύματα στη Νιγηρία. Επικαλούμενοι την υπόθεση της κλινικής δοκιμής, μουσουλμάνοι θρησκευτικοί ηγέτες στη βόρεια Νιγηρία εμπόδιζαν μέχρι το 1995 το διεθνές πρόγραμμα εμβολιασμού που αποσκοπεί στην παγκόσμια εξάλειψη της πολιομυελίτιδας, με αποτέλεσμα η ασθένεια να προκαλέσει νέες επιδημίες.
Γεγονότα σαν αυτά έχουν ξανασυμβεί στο παρελθόν και θα ξανασυμβούν όσο ο ΟΗΕ αποφεύγει πεισματικά να δώσει περισσότερη προσοχή και χρήματα στον Τρίτο Κόσμο και όσο οι Αμερικανικές φαρμακοβιομηχανίες αυξάνουν τον τζίρο τους προσφέροντας φάρμακα δωρεάν. Φάρμακα που δεν έχουν εγκριθεί από κάποιο κρατικό φορέα.  Άνθρωποι σε θέσεις πειραματόζωων!

Η στήλη θα ασχοληθεί σε αυτό το φύλλο με την περίπτωση της αμερικανικής πολυεθνικής Πφάιζερ. Η Πφάιζερ είναι μια παγκόσμια ερευνητική φαρμακευτική εταιρεία.

Η εταιρεία ανακαλύπτει, αναπτύσσει, κατασκευάζει και εμπορεύεται φάρμακα για ανθρώπους και ζώα σε ολόκληρο τον κόσμο. Η Πφάιζερ σήμερα θεωρείται η μεγαλύτερη και πλουσιότερη φαρμακευτική πολυεθνική του πλανήτη. Ταυτόχρονα, κατέχει την πέμπτη θέση ανάμεσα στις πιο πλούσιες αμερικανικές πολυεθνικές. Παγκόσμια ηγέτιδα στη βιομηχανία των φαρμάκων, της ανθρώπινης και ζωικής υγείας, τα κέρδη της ξεπερνούν τα 30 δισεκατομμύρια δολάρια.

Οποιοδήποτε φάρμακο σχετίζεται με καρδιακές παθήσεις, πάσης φύσεως μολύνσεις, αλλεργίες, διαβήτη και διαταραχές του κεντρικού νευρικού συστήματος, είναι σχεδόν βέβαιο ότι παράγεται από τη συγκεκριμένη εταιρεία. Το Λιπιτόρ, το Ζολόφτ, το Νευροντίν, το Ζιθρομάξ, το Ντιφλουκάν και το πασίγνωστο Βιάγκρα είναι μερικά από τα πιο γνωστά προϊόντα της. Εκτός αυτών, φάρμακα όπως το Ριμαντίλ και το Ντεκτομάξ, που αφορούν σε ασθένειες των ζώων, αποτελούν επίσης την αιχμή του δόρατος στις πωλήσεις. Επίσης, η Πφάιζερ δραστηριοποιείται και στον τομέα της υγιεινής προσώπου και στόματος. Τα ξυραφάκια Γουίλκινσον (που, μέχρι να ενημερωθεί, χρησιμοποιούσε και ο γράφων) και τσίχλες όπως η Ντεντίν ή η Μπαμπαλού, είναι ένα ακόμη αξιοσέβαστο κομμάτι της παραγωγής της εταιρείας.

Στην παγκοσμιοποιημένη οικονομία, λίγες βιομηχανίες έχουν τη δυνατότητα της ολοκληρωτικής επιρροής στην καθημερινή ζωή των ανθρώπων. Η φαρμακευτική είναι μία από αυτές, καθώς εμπορεύεται μια βασική ανθρώπινη ανάγκη, την υγεία. Η Πφάιζερ έχει εξελιχθεί στον πιο ισχυρό λομπίστα της φαρμακοβιομηχανίας, με ικανότητα να επηρεάζει νόμους και θεσμοθετήσεις, με βάση πάντα την ανάγκη της για κέρδος. Η πρωτιά πρέπει να επιτυγχάνεται με κάθε μέσο, αρχή που καταχώρισε την Πφάιζερ στη 17η θέση του καταλόγου με τις «100 Πιο Εγκληματικές Εταιρείες της Δεκαετίας του ‘90». Παρακάτω θα δούμε το γιατί.

Η Πφάιζερ ήταν από τους βασικότερους μοχλούς πίεσης προς την αμερικανική κυβέρνηση και τον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου, για περαιτέρω οχύρωση του νομοθετικού πλαισίου για τις πατέντες ανά τον κόσμο. Ο νόμος περί Δικαιωμάτων Πνευματικής Ιδιοκτησίας, που έχει επικυρώσει ο ΠΟΕ, απαγορεύει ουσιαστικά σε φτωχές χώρες να παράγουν φτηνότερες τοπικές εκδοχές αναγκαίων φαρμάκων σε εθνική κλίμακα. Καθώς οι τιμές της Πφάιζερ είναι δυσβάσταχτες για πολίτες φτωχών χωρών, ζωτικά φάρμακα (π.χ. για το Έιτζ) είναι απρόσιτα στη συντριπτική πλειοψηφία. Παρότι η αξία της εταιρείας ξεπερνά σε μέγεθος αυτή των 18 μεγαλύτερων χωρών της υποσαχάρειας Αφρικής, η Πφάιζερ δεν συγκινείται, διατηρώντας το μονοπώλιο σε φάρμακα που σώζουν ζωές, και μάλιστα υπερχρεώνοντάς τα.

Ειδικά στην περίπτωση του Έιτζ, η πολιτική της εταιρείας είναι σοκαριστική. Κι αυτό γιατί, ενώ στις κατηγορίες για τεχνητά υψηλές τιμές στα φάρμακα η εταιρεία απαντά ότι πρέπει να καλύπτεται το κόστος της επένδυσης σε έρευνα του οργανισμού, παρατηρείται το φαινόμενο, σε χώρες με χαμηλότερα ποσοστά φορέων Έιτζ (π.χ. Ασία) ή χωρίς πατενταρισμένα προϊόντα, οι τιμές να είναι έως και 18 φορές χαμηλότερες από χώρες που υποφέρουν από τον ιό (π.χ. Αφρική). Στην Κένυα, όπου η Πφάιζερ έχει τα αποκλειστικά δικαιώματα της «πατέντας του Έιτζ», οι τιμές των φαρμάκων είναι υψηλότερες ακόμα και από τις Η.Π.Α.!

Παρότι η Πφάιζερ κάνει τα αδύνατα δυνατά για να μην αντιγράφονται οι πατέντες της, δεν δείχνει την ίδια ευαισθησία όταν πρόκειται να κλέψει η ίδια γνώσεις άλλων. Επί χιλιάδες χρόνια, φυλές στην Αφρική χρησιμοποιούσαν συστατικά από τους φυσικούς πόρους της ηπείρου για θεραπευτικούς λόγους. Όλες οι φαρμακευτικές εταιρείες έχουν εξαπολύσει μια εκστρατεία λεηλασίας αυτών των φυσικών πόρων και των παραδοσιακών τεχνικών, παρουσιάζοντάς τα στο κοινό ως δικές τους ανακαλύψεις, για να τα επιστρέψουν μετά στην αγορά με τη μορφή του εμπορεύματος. Η χαρακτηριστικότερη εμπλοκή της Πφάιζερ αφορούσε στις θεραπευτικές ιδιότητες του κάκτου Χούντια στην Αφρική, αντικαθιστώντας την ελεύθερη πρόσβαση των αφρικανικών φυλών στον κάκτο με την ανάγκη να πληρώνουν πανάκριβα φάρμακα. Επίσημη δικαιολογία της εταιρείας; «Νομίζαμε ότι αυτές οι φυλές έχουν εξαφανιστεί».

Τα εγκλήματα της πολυεθνικής στη Μαύρη Ήπειρο δεν σταματούν εδώ. Η Πφάιζερ έχει κατηγορηθεί για τη διεξαγωγή παράνομων πειραμάτων σε παιδιά στη Νιγηρία, χωρίς καμία επίσημη έγκριση, που έπασχαν από μηνιγγίτιδα. Το φάρμακο που δοκιμάστηκε, το Τρόβαν, αφορούσε 200 παιδιά τη στιγμή που η επιδημία σκότωσε πάνω από 15.000. Τελικά, μετά από κάποιες παρενέργειες, το φάρμακο εγκρίθηκε, αλλά όχι για παιδιά. Η ειρωνεία; Το Τρόβαν δεν κυκλοφόρησε ποτέ στη Νιγηρία. Δεν είναι η πρώτη φορά που μια φαρμακευτική εταιρεία χρησιμοποιεί χώρες του Τρίτου Κόσμου ως εργαστήρια πειραμάτων προτού κυκλοφορήσει κάποιο φάρμακο στις δυτικές αγορές. Ακόμα και σε περίπτωση που κάτι δεν πάει καλά, δεν χρειάζεται να λογοδοτήσει σε κανέναν.

Το πόσο νοιάζεται η Πφάιζερ για την υγεία των ανθρώπων το έδειξε και σε άλλες περιπτώσεις. Τρεις πρώην υπάλληλοι της εταιρείας κατήγγειλαν ότι μια θυγατρική του ομίλου που κατασκευάζει τεχνητές βαλβίδες καρδιάς πουλούσε εν γνώσει της προβληματικές βαλβίδες στην αγορά, που μπορούσαν να θέσουν σε κίνδυνο τους ασθενείς. Μέχρι πρόσφατα είχαν εντοπιστεί 800 τέτοιες περιπτώσεις, 500 ασθενείς εκ των οποίων βρήκαν τραγικό θάνατο εξαιτίας των δυσλειτουργικών βαλβίδων. Στις δίκες που ακολούθησαν, η εταιρεία βρήκε έναν απρόσμενο σύμμαχο στο πρόσωπο της κυβέρνησης Μπους και της αμερικανικής γερουσίας, που δημιούργησε ευνοϊκότερες ρυθμίσεις για τις εταιρείες που μηνύονται από ασθενείς! Άλλη μια νίκη του φαρμακευτικού λόμπι!

Κλείνοντας τη σκιαγράφησης της Πφάιζερ, αξίζει να σταθούμε σε έναν τομέα που αποτελεί τον πυρήνα της εταιρείας: την έρευνα. Δεν είναι παράδοξο, φαρμακευτικές εταιρείες να χρηματοδοτούν επιστήμονες για να δημοσιεύουν στημένες μελέτες σχετικά με νέα φάρμακα πριν αυτά λανσαριστούν στην αγορά. Σύμφωνα με αποκαλύψεις, ένας στους πέντε που εμπλέκονται σε πειράματα έχει άμεση διασύνδεση με κάποια πολυεθνική. Η Πφάιζερ είναι ένας κολοσσός με κατεξοχήν τέτοια πολιτική, που συνεργάζεται με 250 πανεπιστήμια, ινστιτούτα και ερευνητικά κέντρα ανά τον κόσμο, εξασφαλίζοντας ότι το κοινό μαθαίνει μόνον ό,τι μεγιστοποιεί το κέρδος της. Τελικά, πόσο ανεξάρτητη είναι η επιστήμη;

Γιώργος Ξένος για τη ΡΗΞΗ